بازخوانی آیات موهم نفی معجزه از پیامبر (ص) براساس تبیین چیستی و چگونگی معجزات اقتراحی

در مجموعه ای از آیات، به رد درخواست مشرکان برای ارائه معجزه اشاره شده است. گروهی این آیات را دلیل بر نفی مطلق معجزات پیامبر(ص)، ازجمله نفی اعجاز قرآن قلمداد کرده اند. مفسران در پاسخ، این آیات را ناظر به خصوص معجزات اقتراحی دانسته اند. اما در تعریف معجزه اقتراحی و تحلیل آیات مرتبط، نقایص و اشکالات متعددی وجود دارد که پاسخ به شبهه یادشده را مخدوش کرده و خود موجب اشکالات دیگری شده است. پژوهش پیش رو با استفاده از روش کتابخانه ای و شیوه توصیفی _ ­تحلیلی، به نقد و بررسی آرای تفسیری ارائه ­شده دراین­ باره و تحلیل آیات مرتبط می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند آیات نافی معجزه ناظر به خصوص معجزات اقتراحی است، معجزه اقتراحی فقط به معنای «معجزه درخواستی افراد» نیست؛ اگرچه بسیاری از معجزات درخواستی نیز ارائه شده است. واقعیت این است که منظور از معجزات اقتراحی در این اصطلاح، خواسته های متنوع و ماجراجویانه ای است که معاندان لجوج، بدون هدف رسیدن به حقیقت، درخواست کرده ­اند و به ­طبع هیچ­گونه اثری در هدایت مردم یا اثبات نبوت نداشته است. همچنین براساس نظر مشهور، سنت الهی بر این بوده که پس از ارائه معجزات اقتراحی و تکذیب مردم، عذاب نازل شود و چون نزول عذاب استیصال پس از بعثت پیامبر(ص) منتفی است، درخواست معجزات اقتراحی نیز رد شده است. این در حالی است که براساس آیات قرآن، ملازمه ای بین ارائه معجزات اقتراحی و نزول عذاب وجود ندارد؛ بلکه ملازمه بین اتمام­ حجت، با همه عناصر آن، و نزول عذاب برقرار است. تحلیل صحیح این مطلب، افزون بر ارائه پاسخ دقیق به نفی معجزات پیامبر(ص)، فاقد اشکالاتی خواهد بود که دستاویز مخالفان در تقویت شبهه شده است.

کلیدواژه ها:

اعجاز ، اعجاز قرآن ، معجزات اقتراحی ، عذاب استیصال