سنجش و تحلیل شاخص های زیست پذیری شهری (مطالعه موردی: شهر بندر امام خمینی(ره))

سنجش شاخص های زیست پذیری شهری، ابزاری کارآمد برای ارزیابی کیفیت زندگی شهروندان و کارایی نظام مدیریت شهری است. این پژوهش با هدف سنجش وضعیت زیست پذیری شهری در شهر بندر امام خمینی(ره) و با تاکید بر شاخص های کالبدی و زیرساختی، اقتصادی و فرصت های شغلی، اجتماعی و فرهنگی، خدمات و دسترسی شهری، زیست محیطی و کیفیت محیط شهری و همچنین حکمرانی و مدیریت شهری انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری آن را ۳۸۲ نفر از ساکنان شهر بندر امام خمینی(ره) تشکیل می دهند که با روش نمونه گیری تصادفی ساده و بر اساس فرمول کوکران انتخاب شده اند. داده ها و اطلاعات به دو روش اسنادی (کتابخانه ای) و میدانی (پرسشنامه) گرد آوری و کلیه تحلیل های آماری با نرم افزار SPSS انجام گرفته است. نتایج نشان می دهد که میانگین کلی شاخص های زیست پذیری شهری (۲۴/۲) کمتر از حد مطلوب است و مقدار معنادار آماره T (۲۳/۲۷- با سطح معناداری ۰۰/۰) فاصله قابل توجهی را با وضعیت ایده آل دارد. تحلیل مولفه ها بیانگر آن است که شاخص های اقتصادی و فرصت های شغلی، خدمات و دسترسی شهری، زیست محیطی و کیفیت محیط شهری و حکمرانی و مدیریت شهری در وضعیت نامطلوب و شاخص های اجتماعی و فرهنگی و کالبدی و زیرساختی در وضعیت نسبتا مطلوب قرار دارند. همچنین بر اساس آزمون فریدمن، تفاوت معناداری میان شاخص های زیست پذیری وجود دارد؛ به گونه ای که مولفه اجتماعی و فرهنگی در رتبه نخست و مولفه اقتصادی و فرصت های شغلی در پایین ترین رتبه قرار گرفته است. نتایج آزمون متغیرهای جمعیت شناختی نیز نشان داد میان جنسیت، تحصیلات و سن با زیست پذیری شهری رابطه معناداری وجود دارد. در مجموع، یافته ها بیانگر آن است که ارتقاء زیست پذیری شهری در شهر بندر امام خمینی(ره) مستلزم بازنگری در سیاست های شهری، تقویت زیرساخت های اقتصادی و خدماتی، بهبود نظام حکمرانی شهری و ارتقاء عدالت فضایی و کیفیت محیط زیست شهری است.

کلیدواژه ها:

شاخص های زیست پذیری ، زیست پذیری شهری ، شهر بندر امام خمینی(ره