پایداری خدمات شهری در بحران ( مطالعه موردی شهرداری کرج در جنگ ۱۲ روزه)

پایداری خدمات شهری در شرایط بحران، به ویژه در وضعیت های جنگی یا بلایای طبیعی، از مهم ترین شاخص های سنجش تاب آوری شهری محسوب می شود. مطالعه حاضر به بررسی عملکرد شهرداری کرج در طول جنگ ۱۲ روزه می پردازد، با تمرکز بر استمرار خدمات حیاتی نظیر جمع آوری پسماند، حمل ونقل عمومی، تامین آب، مدیریت فاضلاب، و حفظ زیرساخت های حیاتی. روش تحقیق بر پایه تلفیق مدل MICMAC برای تحلیل روابط علی بین متغیرها، مدل Voros برای آینده نگاری سناریوهای بحرانی، و سامانه GIS برای تحلیل مکانی نقاط بحرانی و مسیرهای خدمات رسانی استوار بوده است. داده های مورد استفاده شامل گزارش های روزانه شهرداری، مصاحبه های عمیق با مدیران و نیروهای عملیاتی، و مشاهدات میدانی در مناطق بحرانی هستند. یافته ها نشان داد که شهرداری کرج توانست با یک برنامه ریزی پاسخ سریع، استمرار نسبی خدمات را در حدود ۷۵٪ سطح عملکرد عادی حفظ کند. استفاده از فناوری های هوشمند مانند سامانه های مکان محور برای ردیابی تجهیزات، هشداردهی سریع، و اولویت بندی عملیات، نقش مهمی در کاهش زمان واکنش و افزایش بهره وری ایفا کرد. تحلیل MICMAC مشخص ساخت که شاخص های «سلامت شهری» مانند کیفیت آب شرب، مدیریت پسماند، و ایمنی حمل ونقل، دارای ارتباط علی بالایی با شاخص های توسعه پایدار در شرایط بحران هستند. مدل Voros نشان داد که با سرمایه گذاری هدفمند در زیرساخت های هوشمند و آموزش کارکنان، می توان سناریوهای بحرانی را با خسارت کمتر مدیریت کرد. در نهایت، پیشنهاد می شود سامانه هشدار سریع مبتنی بر GIS به طور یکپارچه با پروتکل های مدیریت بحران شهرداری تلفیق شود و ذخایر راهبردی خدمات، پیش از وقوع بحران برنامه ریزی و به روزرسانی گردد. این مطالعه می تواند الگویی برای سایر شهرهای کشور در طراحی سیستم های تاب آور شهری و حرکت به سوی توسعه پایدار در شرایط عدم قطعیت باشد.

کلیدواژه ها:

پایداری خدمات شهری ، تاب آوری شهری ، مدیریت بحران ، شهرداری کرج ، جنگ ۱۲ روزه