تحلیل حقوقی نقش دولت در تحقق حکمرانی خوب

حکمرانی خوب به عنوان الگویی نوین در اداره امور عمومی، بر اصولی همچون شفافیت، پاسخ گویی، مشارکت، عدالت، کارآمدی و حاکمیت قانون استوار است و دولت به عنوان اصلی ترین نهاد عمومی، نقشی محوری در تحقق آن ایفا می کند. تحلیل حقوقی نقش دولت در تحقق حکمرانی خوب مستلزم بررسی ساختار حقوقی، وظایف قانونی و اختیارات دولت در چارچوب نظام حقوق عمومی است. دولت از طریق تنظیم گری موثر، تضمین حقوق شهروندان، ارتقای شفافیت و پاسخ گویی نهادهای اداری، و ایجاد بسترهای مشارکت مدنی می تواند زمینه تحقق اصول حکمرانی خوب را فراهم کند. از منظر حقوقی، دولت موظف است سیاست گذاری ها، تصمیم گیری ها و اقدامات اجرایی خود را در چارچوب قواعد الزام آور حقوقی و با رعایت اصول عدالت اداری و حقوق بشر انجام دهد. همچنین، اصلاح نظام اداری، تقویت نظارت های قانونی و توسعه دولت الکترونیک از ابزارهای مهم در جهت تحقق حکمرانی خوب محسوب می شوند. دولت در نظام های دموکراتیک، با بهره گیری از شفافیت مالی، دسترسی آزاد به اطلاعات، و تقویت پاسخ گویی کارگزاران عمومی، می تواند اعتماد عمومی را بازسازی کرده و مشروعیت خود را افزایش دهد. با این حال، چالش هایی همچون تمرکزگرایی، فساد اداری، ضعف اجرای قوانین و تعارض منافع، موانعی جدی بر سر راه تحقق حکمرانی خوب هستند. بنابراین، تحقق حکمرانی خوب نیازمند بازتعریف نقش دولت از «قدرت مطلقه» به «نهاد خدمت گزار» است؛ نهادی که بر پایه حاکمیت قانون، مسئولیت پذیری و رعایت حقوق عمومی فعالیت کند. در این راستا، اصلاح ساختارهای قانونی و نهادی دولت، توسعه ظرفیت های انسانی، و استقرار نظام های نظارتی موثر از ضروریات تحقق حکمرانی خوب به شمار می رود. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی، به واکاوی جایگاه و نقش دولت در تحقق حکمرانی خوب از منظر حقوق عمومی پرداخته و نشان می دهد که دولت قانون مدار و پاسخ گو، ستون اصلی تحقق حکمرانی خوب در نظام های سیاسی معاصر است.

کلیدواژه ها:

دولت ، حکمرانی خوب ، حقوق عمومی ، شفافیت ، پاسخ گویی