تحلیلی بر کارآمدی طرح های جامع در تامین فضاهای سبز شهری (مطالعه موردی: طرح جامع مراغه)

تهیه طرحهای جامع در نظام شهری ایران بیش از نیم قرن سابقه دارد. این طرحها در عمل با نقاط ضعف متعددی روبرو هستند. یکی از مهمترین اشکالات این طرح ها عدم تحقق پذیری اهداف پیش بینی شده برای کاربری های خدماتی درشهرها می باشد. کاربری فضای سبز و پارکها بعنوان یکی از مهمترین کاربریهای خدماتی در شهر محسوب می شود. این کاربری نقش مهمی در حفظ محیط زیست شهر، تامین فضاهای گذاران اوقات فراغت و سرزندگی شهروندان ایفا می کند. علیرغم اهمیت فضاهای سبز در شهرها، در تهیه طرحهای جامع برخی از معیارهای کیفی تاثیر گذار در مطلوبیت پارک ها از جمله دسترسی، همجواری مورد توجه قرار نمی گیرد.چنین رویکردی موجب مکان گزینی نامناسب و غیر قابل دسترس فضاهای سبز و در کل کمبود فضای سبز در شهرها شده است.این پژوهش به ارزیابی کارآمدی طرح جامع مراغه در رابطه با تامین پارک ها و فضاهای سبز شهری پرداخته است. روش تحقیق به لحاظ ماهیت توصیفی– تحلیلی و از نظر هدف کاربردی می باشد. در این راستا مهمترین معیارهای مکان گزینی فضاهای سبز استخراج و با روش AHP، وزن دهی شدند. برای ارزیابی مکان گزینی فضاهای سبز موجود و پیشنهادی طرح جامع با معیارهای برنامه ریزی کاربری اراضی، نقشه پهنه بندی مطلوبیت برای مکان گزینی فضاهای سبز با استفاده از نرم افزار ARC GIS تهیه گردید. نتایج حاصله نشان می دهد که رویکرد طرح جامع مراغه در زمینه مکان گزینی و توزیع مناسب فضاهای سبز در سطح نواحی ناکارآمد و ناعادلانه می باشد.بگونه ای که ۹۳ هکتار معادل۵۲ درصد از فضاهای پیشنهادی برای فضاهای سبز درموقعیت های نامناسب و بسیار نامناسب و ۸۷ هکتار معادل ۴۸ درصد از فضاهای پیشنهادی در موقعیت مناسب و متوسط قرار دارند.همچنین بررسی پراکندگی فضاهای سبز پیشنهادی طرح جامع به تفکیک نواحی هفتگانه نشان می دهد که ۱۵۶.۵ هکتار معادل ۸۷ درصد از کل پارکهای پیشنهادی به سه ناحیه،چهار،پنج و شش و ۱۳ درصد به دو ناحیه ۱و ۷ تخصیص یافته و برای مناطق دو و سه فضای سبزی تخصیص نیافته است.

کلیدواژه ها:

پارک ها و فضای سبز شهری ، شهر مراغه ، مکان یابی ، طرح جامع