تبیین های اجتماعی فرهنگی جمعیت در اندیشه آیه الله مرتضی مطهری

جمعیت، پدیده ای پیچیده و چندوجهی است که به عنوان یک مساله ی راهبردی و عامل کلیدی در پایداری و پویایی جوامع، همواره مورد توجه اندیشمندان علوم اجتماعی بوده است. مطهری،فیلسوف و متفکر برجسته ی مسلمان، با ارائه ی تحلیل های عمیق اجتماعی و فرهنگی، به موضوع جمعیت پرداخته است. این نوشتار با هدف بررسی تبیین های اجتماعی و فرهنگی علامه مطهری در خصوص جمعیت نگارش یافته است. روش تحقیق در این پژوهش، اسنادی و کتابخانه ای بوده و داده ها از طریق بررسی آثار ایشان جمع آوری و با استفاده از روش  تحلیل مضمون پردازش شده است تا بتوان تصویری جامع از دیدگاه ایشان در مورد جمعیت ارائه کرد. یافته ها بیانگر آن است که استاد مطهری، از یک سو به نقد اندیشه جمعیت شناسان مخالف کثرت جمعیت پرداخته و از سوی دیگر کنترل موالید پس از انعقاد نطفه را مخالف آموزه های دینی دانسته و پی آمدهای آن را برای بشر مخاطره آمیز قلمداد کرده اند. ایشان فرزندآوری را امری فطری و دارای کارکردهای بسیار دانسته و به شبهات در خصوص فرزندآوری پاسخ داده اند. از نظر ایشان کنترل موالید در جوامع اسلامی، سیاستی استعماری است که پیآمدهای ناگواری برای بشریت دارد. از نظر او تحدید نسل نتیجه خروج خانواده از کانون تربیت نسل است. وی فرزند را سرمایه زندگی، عامل بقا نوع، تاثیرگذار در شخصیت والدین، کمال افرین برای مادر و دارای کارکردهای معنوی می داند. او شبهات پیرامون افزایش جمعیت را مردود دانسته و معتقد است جمعیت عامل فقر و دشمن زیبایی زن نبوده و روزی فرزندان تضمین شده و آنان نه دشمن انسان که به مثابه عاملی برای آزمایش والدین در مسیر رشدشان هستند.مطهری را می توان در شمار اندیشمندانی دانست که به جمعیت متناسب، باور دارند. رویکرد ایشان، مبتنی بر جریان حکم ثانوی در مسائل مهم اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

تبیین ، جمعیت ، جمعیت شناسی ، فرهنگ ، مطهری