راهکارهای روانشناختی برای مشارکت والدین در فرایند یاددهی- یادگیری ادبیات فارسی و ارزیابی آن در مدرسه تراز

مشارکت فعال والدین در تعلیم و تربیت فرزندان به ویژه در حوزه آموزش زبان و ادبیات، نقشی بنیادین در موفقیت تحصیلی و رشد همه جانبه آنان ایفا می کند و از اصول کلیدی مدرسه تراز به شمار می رود. با این وجود، موانعی چون عدم آگاهی والدین از شیوه های موثر این مشارکت را محدود می سازد. پژوهش حاضر با هدف طراحی، اجرا و ارزیابی یک برنامه مداخله ای مبتنی بر راهکارهای روان شناختی برای افزایش سطح و کیفیت مشارکت والدین در فرایند یاددهی یادگیری ادبیات فارسی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی انجام گرفت. این مطالعه با رویکرد اقدام پژوهی ترکیبی (کیفی-کمی) در یک مدرسه ابتدایی و با مشارکت ۴۵ والد و معلم ادبیات فارسی طی یک سال تحصیلی به اجرا درآمد. در مرحله نخست (نیازسنجی)، با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه با والدین و معلمان موانع و نیازهای موجود شناسایی شد. سپس، بسته مداخله ای همراهان ادبی بر اساس اصول روان شناختی مانند نظریه خودکارآمدی و تعیین سرنوشت، شامل چهار کارگاه آموزشی برای والدین با موضوعاتی چون ایجاد محیط ادبی غنی در خانه، گفتگوهای ادبی موثر، جزوات راهنما و تشکیل گروه مجازی، پشتیبانی طراحی و اجرا گردید. داده ها از طریق پرسشنامه مشارکت والدین پیش آزمون و پس آزمون، مصاحبه های نیمه ساختاریافته، گروه های کانونی و لاگ ثبت فعالیت های ادبی والدین جمع آوری شد. نتایج کمی حاصل از آزمون t وابسته نشان دهنده افزایش معنادار در میانگین نمرات مشارکت والدین در ابعاد مختلف مانند مطالعه مشترک و فراهم سازی منابع پس از اجرای برنامه بود (۰.۰۰۱ p). همچنین، فراوانی فعالیت های ادبی مشترک والدین و فرزندان در خانه افزایش یافت و نمرات درس ادبیات دانش آموزان مرتبط نیز بهبود نسبی نشان داد. یافته های کیفی نیز حاکی از افزایش اعتماد به نفس، انگیزه و مهارت والدین برای همراهی فرزندان در فعالیت های ادبی بود، والدین کاربردی بودن راهکارها و تاثیر مثبت آن بر رابطه با فرزندان را گزارش کردند. این پژوهش اثربخشی راهکارهای روان شناختی در تقویت مشارکت والدین در تربیت ادبی فرزندان را تایید می کند و بر ضرورت سرمایه گذاری مدارس بر برنامه های توانمندسازی والدین به منظور تحقق هم آوایی موثر خانه و مدرسه و دستیابی به اهداف والای مدرسه تراز تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

مشارکت والدین تربیت ، ادبی ادبیات فارسی ، راهکارهای روانشناختی ، اقدام پژوهی هم آوایی خانه و مدرسه ، مدرسه تراز