مدارس ماژولار و پیش ساخته: راهکاری برای گسترش عدالت آموزشی در مناطق کم برخوردار

استفاده از مدارس ماژولار و پیش ساخته به عنوان راهکاری نوین برای رفع این نابرابری نیازمند بررسی شواهد علمی و تجربی است. این پژوهش با هدف بررسی ظرفیت ها و چالش های مدارس ماژولار در توسعه عدالت آموزشی در مناطق کم برخوردار به روش مرور نظام مند انجام شد. جامعه پژوهش شامل منابع علمی، گزارش های فنی و اسناد سیاستی مرتبط با طراحی و کاربرد مدارس ماژولار در حوزه آموزش و مهندسی عمران بود. منابع شامل مقالات، علمی، پایان نامه ها، اسناد ملی و گزارش های سازمان های بین المللی از سال های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ برای منابع داخلی و از ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ برای منابع خارجی بودند. ملاک انتخاب منابع اعتبار، علمی، ارتباط مستقیم با موضوع، تمرکز بر ابعاد آموزشی مهندسی یا سیاست گذاری و دسترسی کامل به متن بود. با روش نمونه گیری هدفمند، ۵۲ منبع (۲۲ داخلی و ۳۰ خارجی) از پایگاه های اطلاعاتی ERIC، Scopus، Civilica، ISC، SID و ScienceDirect گردآوری شدند. چارچوب نظری پژوهش مدل عدالت فضایی آموزشی با تاکید بر سه مولفه ی دسترسی، کیفیت محیط فیزیکی و مشارکت اجتماعی بود. داده ها با روش تحلیل محتوای کیفی مضمون محور بررسی شدند. یافته ها نشان دادند که مدارس ماژولار در کشورهایی نظیر فنلاند، ژاپن و کانادا نقش موثری در گسترش عدالت آموزشی از طریق تسریع در ساخت، کاهش هزینه و ارتقاء کیفیت محیط های یادگیری ایفا کرده اند. مضامین اصلی استخراج شده شامل «افزایش دسترسی به فضاهای آموزشی استاندارد»، انعطاف پذیری طراحی متناسب با شرایط اقلیمی و جمعیتی»، «تقویت حس تعلق و مشارکت در مدارس محلی و کاهش شکاف آموزشی شهری و روستایی» بودند. در ایران نیز شواهد نشان داد که با وجود موانع اجرایی، امکان بهره گیری از این الگو در مناطق محروم وجود دارد. در مجموع، توسعه مدارس ماژولار می تواند راهبردی موثر برای جبران عقب ماندگی های آموزشی و توزیع متوازن فرصت های یادگیری در سطح ملی تلقی شود.

کلیدواژه ها:

مدارس ماژولار ، عدالت آموزشی ، فضاهای پیش ساخته ، مناطق کم برخوردار ، تحلیل محتوا