نقش دانش آموزان مهاجر افغانستانی در تحقق مدرسه تراز: تاثیر حمایت اجتماعی ادراک شده و احساس تعلق به مدرسه

با توجه به افزایش جمعیت دانش آموزان مهاجر افغانستانی در ایران، بررسی عوامل موثر بر اثربخشی سازمانی مدارس ضروری به نظر میرسید. این پژوهش با هدف تحلیل رابطه حمایت اجتماعی ادراک شده و احساس تعلق با اثربخشی مدرسه در بین دانش آموزان افغانستانی انجام شد. مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی بود و جامعه آماری آن را کلیه دانش آموزان افغانستانی مقاطع متوسطه دوم تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ تشکیل دادند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران با خطای و سطح اطمینان ۹۵٪، ۳۵۰ نفر برآورد شد که به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی از ۵ منطقه آموزشی تهران انتخاب شدند. داده ها با سه ابزار پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده ساخته زیمت و همکاران (۱۹۸۸)، مقیاس احساس تعلق به مدرسه ساخته گودنو (۱۹۹۳) و پرسشنامه اثربخشی سازمان مدرسه مبتنی بر مدل هریسون (۲۰۰۲) جمع آوری شده و با روش های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی ساده تحلیل شدند. نتایج نشان داد حمایت اجتماعی ادراک شده و احساس تعلق رابطه مثبت و معناداری با اثربخشی مدرسه داشتند، همچنین، بهبود کیفیت آموزشی عدالت سنجیده شده با مولفه های فرآیندهای یادگیری و فرهنگ سازمانی در پرسشنامه هریسون، تحت تاثیر برنامه های چندفرهنگی مدارس قرار داشت. این یافته با تحلیل رگرسیون و شناسایی ضریب تاثیر معنادار برای مولفه محیط چندفرهنگی تایید شد. پژوهش نشان داد که حمایت اجتماعی ادراک شده و احساس تعلق دانش آموزان مهاجر نقش مهمی در افزایش اثربخشی سازمانی مدارس دارند. همچنین، ایجاد و تقویت محیط های چندفرهنگی می تواند به بهبود کیفیت آموزشی و تحقق عدالت در مدارس منجر شود. این عوامل روان شناختی و ساختاری به صورت هم افزا، زمینه ساز ارتقای عملکرد مدارس با جمعیت متنوع هستند؛ بنابراین سیاست گذاران آموزشی باید برنامه های چندجانبه ای طراحی کنند که به حمایت اجتماعی، تقویت حس تعلق و ایجاد فرهنگ چندفرهنگی توجه ویژه داشته باشند. در نهایت چنین رویکردی می تواند مدارس را به سمت دستیابی به شاخص های مدرسه تراز و ارتقای سطح کیفی آموزش برای دانش آموزان مهاجر هدایت کند.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان ، مهاجر ، حمایت اجتماعی ادراک شده ، اثربخشی مدارس ، احساس تعلق به مدرسه