اصطلاح شهروندی از منظر فارابی

پیدایش پدیده شهرنشینی ظهور شهرها و تبعات ناشی از آن سبب جلب توجه اندیشمندان علوم مختلف شده است. در این میان نقش محققان حوزه فرهنگ اسلامی همچون فارابی در پژوهشهای تاریخی مربوط به شهر، شهرنشینی و شهروندی بسیار پررنگ است. سازماندهی حقوق و تعهدات متقابل فرد و جامعه از بسترهای فکری فیلسوفان سیاسی بوده است. فارابی به عنوان بنیانگذار فلسفه سیاسی اسلامی از سه عنصر بنیادین به شهروندی می پردازد که عبارتند از: حقیقت، فضیلت و سعادت. این پژوهش با هدف بررسی آرای مربوط به مقوله شهروندی از دیدگاه معلم ثانی، به شیوه توصیفی-تحلیلی با استفاده از روش کتابخانه ای پرداخته است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که فارابی حقیقت را در مرکز نظام شهروندی خود قرار می دهد و ارتباطی وثیق میان شریعت و فلسفه برقرار می کند. شهروندی حقیقت گرایانه فارابی، بر اساس تعامل نزدیک شریعت و فلسفه بازسازی می گردد. معرفت ناب حاصل شده از این تعامل است که به عنوان مولفه بنیادین در مرکزیت گفتمان شهروندی در فلسفه فارابی قرار می گیرد. حقوق و تعهدات متقابل فرد و جامعه در درون نظم مبتنی بر حقیقت سازماندهی می گردد تا بارساندن شهروند به فضیلت، سعادت او را میسر سازد. بر این اساس ارزش هایی چون آزادی، برابری، عدالت، مالکیت، قانون مداری و دیگر مولفه های شهروندی با توجه به اقتضائات حاصل از تعامل نزدیک حقیقت، فضیلت و سعادت کانون توجه قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

شهروندی ، مدینه فاضله ، فضیلت ، فارابی ، آزادی