مطالعه تطبیقی چالشهای محیط زیست در مناطق حاشیه نشین مروری بر چالشهای پایداری شهری در ایران و هندوستان

مقدمه: حاشیه نشینی، شهری به عنوان پدیده ای پیچیده و چند بعدی نتیجه ای تعامل عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در عصر جهانی شدن و شهرنشینی سریع است. از دیدگاه محیط زیستی، مناطق حاشیه نشین به دلیل ساختارهای غیر رسمی، نبود زیرساخت های پایدار و تمرکز فقر، به کانون های اصلی تخریب اکوسیستم های شهری تبدیل شده اند. آلودگی هوا ناشی از سوخت های فسیلی، مدیریت غیر اصولی زباله ها، کاهش فضای سبز و استرس منابع آب تنها برخی از پیامدهای این بحران هستند. تفاوت های ساختاری بین ایران و هندوستان نیز در شدت بخشی یا کاهش اثرات این بحران ها نقش دارد. هدف پژوهش: بررسی و تطبیق بحران محیط زیست و چالش های پایداری شهری در مناطق حاشیه نشین ایران و هندوستان. روش شناسی تحقیق: این مقاله با استفاده از روش مرور سیستماتیک تطبیقی به بررسی چالش های محیط زیستی در مناطق حاشیه نشین ایران و هندوستان می پردازد. این روش به شناسایی، ارزیابی و ترکیب یافته های پژوهش های موجود در حوزه های مرتبط می پردازد. یافته ها و بحث: تحلیل نتایج و مطالعات نشان می دهد که در حالی که در برخی کشورهای غرب آسیا با تحولات ساختاری و فناورانه به بهبود زیرساخت ها در حاشیه نشینی شهرها اقدام کرده اند، کشورهایی مانند ایران هنوز با چالش های بنیادین نظیر اکوسیستم های شهری، مدیریت منابع و سرمایه گذاری مواجهند. در هندوستان نیز شهرهایی مانند دهلی و مومبای با کیفیت هوا در سطح خطرناک مواجه هستند که ۴۰٪ این آلودگی به مناطق حاشیه نشین مربوط می شود. نتایج: حاشیه نشینی در آسیا ریشه در ترکیبی از عوامل ساختاری (رشد، جمعیت، مهاجرت)، سیاسی (ضعف حکمرانی) و فرهنگی (تبعیض) دارد و همه کشورها با کمبود زیرساخت های پایه آب، برق، حمل و نقل و فقر شدید در حاشیه ها مواجهند. این پژوهش نشان داد که بحران های محیط زیستی در مناطق حاشیه نشین ایران و هندوستان هم از جنبه های مشترک مانند آلودگی هوا و کمبود فضای سبز و هم از تفاوت های ساختاری مانند سیاست های دولتی و فشار های بین المللی ناشی می شوند. مضافا اینکه در ایران تمرکز زدایی ناقص از خدمات شهری، سیاست های مهاجرت محور و تحریم های بین المللی فشار های ویژه ای بر منابع محیطی وارد کرده است. در مقابل هندوستان با جمعیت شهری ۴۰۰ میلیون نفری و سیستم های حکمرانی محلی متفاوت، چالش های خاص خود را در تخصیص منصفانه منابع و مشارکت جامعه در تصمیم گیری ها تجربه می کند. واژه های کلیدی: حاشیه نشینی، محیط زیست، ایران، هندوستان

کلیدواژه ها:

حاشیه نشینی ، محیط زیست ، ایران ، هندوستان