توسعه پایدار در کشورهای در حال توسعه: مروری بر چالش های شهری و راهبردهای برنامه ریزی محیط محور

بازآفرینی شهری به یکی از موضوعات کلیدی در سراسر جهان بدل شده است؛ چراکه شهرها با زیرساخت های فرسوده، نابرابری های اجتماعی-اقتصادی، چالش های محیط زیستی و ضرورت حفاظت از میراث فرهنگی دست و پنجه نرم می کنند. این مقاله مروری تحلیلی تطبیقی از رویکردها و تجارب جهانی در زمینه بازآفرینی شهری ارائه می دهد و بر درس هایی تمرکز دارد که برای ایران قابل استفاده است. در این مقاله عوامل کلیدی موثر بر موفقیت بازآفرینی نظیر چارچوب های حکمرانی، ساختارهای مالی، مشارکت جامعه، حفاظت میراث، رویکردهای پایداری و اصلاحات سیاستی بررسی می شوند. با اتکا بر نمونه های مطالعاتی متعدد در سطح بین المللی، مقاله تشریح می کند که چگونه این عوامل در کنار هم منجر به شکل گیری محیط های شهری تاب آور و فراگیر می شوند. این نوشتار، از طریق مرور بیش از پنجاه اثر علمی، چالش های چندلایه اجرای بازآفرینی در ایران را تحلیل می کند که از جمله شامل محدودیت مشارکت عمومی، حاکمیت متمرکز و رویکردهای برنامه ریزی از بالا به پایین است. سپس این شرایط با نمونه های موفق جهانی در اروپا، شرق آسیا و خاورمیانه مقایسه می گردد. روش شناسی مقاله مبتنی بر گردآوری و ارزیابی نظام مند مقالات علمی، گزارش های رسمی و مطالعات موردی در بسترهای اجتماعی-اقتصادی گوناگون است. یافته ها نشان می دهد که چارچوب های جامع، مدل های حکمرانی مشارکتی و راهبردهای حساس به بافت بومی، از پایدارترین دستاوردهای بازآفرینی حمایت می کنند. این مقاله در پایان توصیه های سیاستی برای متخصصان ایرانی ارائه می دهد که از جمله شامل به کارگیری الگوهای مشارکت دولتی-خصوصی-مردمی، تقویت نهادهای محلی و توجه به ابعاد اجتماعی-فرهنگی در طراحی و اجرا است. با برجسته سازی این بینش ها، مقاله درصدد است تحول رویکرد بازآفرینی شهری در شهرهای ایران و فراتر از آن را به سوی مدل های سازگارتر، فراگیرتر و پایدارتر تشویق کند.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، مطالعه تطبیقی ، ایران ، تجارب جهانی ، توسعه پایدار ، حفاظت میراث ، مشارکت عمومی ، حکمرانی ، اصلاح سیاست ، مشارکت جامعه