واکاوی پدیدارشناسانهی خیال انگیزی معماری هانیه بصیری موردپژوهی مسجد نصیرالملک شیراز

خیال انگیزی، یکی از وجوه بنیادین در تجربه ی معمارانه است که نقشی فراتر از زیبایی شناسی صرف ایفا میکند؛ نقشی که معماری را به میدانی برای مواجههی همدلانه ی انسان با هستی بدل میسازد و امکان شکل گیری تجربه ای پدیدارشناختی، فراذهنی و چندلایه را فراهم میآورد. این پژوهش در پاسخ به خلا کیفیتهای خیال انگیز در معماری معاصر ایران، در پی آن است که نسبت خیال با صورت، ظاهر ناخودآگاه فرهنگی و تجربه زیسته ی فضا را بازخوانی کرده و سازوکارهای درونی بروز خیال در اثر معماری را تحلیل نماید. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و داده های آن عمدتا از تحلیل منابع،نظری اسناد پدیدارشناختی نمونه کاوی های تطبیقی و تاملات زیسته ی نگارنده به دست آمده است. بر پایهی چارچوب مفهومی،مقاله یک جدول تحلیلی چهار مرحله ای طراحی شده است که خیال انگیزی معماری را در نسبت با تجربه ی فضایی میسنجد این ابزار در نمونه پژوهی مسجد نصیرالملک شیراز به کار گرفته شده و نشان داده است که خیال انگیزی نه ویژگی ای،فرعی بلکه کیفیتی پیچیده میان ذهنی و لایه مند است که از تلاقی،کالبد،زمینه و حافظه ی فرهنگی حاصل میشود بر این اساس فرضیه ی مقاله آن است که خیال انگیزی در معماری نه صرفا از فرم یا کارکرد بلکه از همنشینی و توازن میان ساحتهای نمادین، حسی و زیسته ی فضا پدیدار میگردد؛ و این،توازن تنها در صورت درگیر شدن مخاطب با ابعاد،عاطفی، تاریخی و ناخودآگاه فضاست که میتواند پدیدار شود.

کلیدواژه ها:

خیال انگیزی ، پدیدارشناسی ، فضا ، کالبد ، کارکرد ، تجربه زیسته