مطالعه و بررسی موضوعی دیوارنگاره های خانه پیرنیا

هنر دیوارنگاری در ایران قدمتی دیرینه دارد و نمونههای متعدد این نوع هنر در بسیاری از سایتها و بناهای باستانی دوران پیش از تاریخ تا دوران اسلامی قابل مشاهده کرد. دیوارنگارههای برجای مانده در عالی قاپو، چهل ستون هشت بهشت و سردر قیصریه حکایت از توسعه، تحول و رونق این هنر در دوره صفویه دارد. دیوارنگارههای خانه اعیانی پیرنیا در نائین از اولین نمونه از کاخهای مصور دوره صفویه است که کمتر شناخته شده و مورد اقبال پژوهشگران قرار گرفته اند. مقاله پیش رو با هدف شناخت و معرفی بهتر این دیوارنگارهها، آشنایی با کیفیت و چگونگی دیوارنگارههای اولیه دوره صفویه و نیز تاثیر سبکهای نگارگری قبل از صفویان در این نگارهها به بررسی و مطالعه موضوعی این دیوارنگارهها می پردازد. بر اساس بررسیهای صورت گرفته، قریب به اتفاق دیوارنگارههای خانه پیرنیا، مانند هنر نگارههای پیش از دوران صفویه، از داستانهای ادبی و دینی و نیز علایق و دلبستگیهای زندگی روزانه طبقه حاکم الهام گرفته اند. می توان گفت که این دیوارنگارهها به لحاظ موضوعی دنباله رو سنت نگارگری قبل از دوره صفویه هستند. با وجود تنوع نقوش موجودات جاندار که به طور شامل کلی شامل نقوش انسانی، حیوانی و گیاهی می شوند، اثری از معماری در این نقوش دیده نمی شود و صحنه ها را در محیط باز و در دل طبیعت که نمودی از بهشت هستند، به شکل در آمدهاند. مطالعات صورت گرفته همچنین نشان دهنده تاثیر دو سبک نگارگری هرات و تبریز زمان (ترکمانان) در این نگارهها است و در واقع این نگارهها را می توان نتیجه ترکیب و همکاری هنرمندان این دو سبک دانست که احتمالا در اوایل دوره صفویه، در زمان شاه طهماسب و توسط هنرمندان کتابخانه ابراهیم میرزا در مشهد، به تصویر درآمده اند.

کلیدواژه ها:

دوره صفویه هنر ، دیوارنگاری خانه پیرنیا ، شهر نائین