مدیریت ریسک بحرانهای ترکیبی در مناطق چند خطری ایران گامی به سوی الگوی تاب آوری یکپارچه

در سالهای اخیر، افزایش پیچیدگی و همپوشانی بلایای طبیعی و انسان ساخت مفهوم «بحرانهای ترکیبی» را به یکی از مهمترین چالشهای مدیریت ریسک در قرن حاضر تبدیل کرده است. ایران به عنوان کشوری با تنوع اقلیمی و زمین شناسی، بالا مستعد وقوع همزمان یا پی درپی بحرانهایی نظیر زلزله، سیل، خشکسالی، رانش زمین و آتش سوزیهای گسترده است. این پژوهش با هدف شناسایی چالشها و ظرفیتهای مدیریت بحرانهای ترکیبی در مناطق چند خطری کشور انجام شده و تلاش دارد با تحلیل وضعیت، موجود گامی در جهت طراحی یک الگوی بومی برای استقرار نظام تاب آوری یکپارچه بردارد. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی بوده و بر مبنای دادههای اسنادی، گزارشهای رسمی و تحلیل موردی چند منطقه بحرانی کشور تنظیم شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که نبود هماهنگی میان نهادهای مسئول، ضعف در زیرساختهای هشدار و پایش، فقدان آموزشهای تخصصی در سطح محلی و نبود سناریوهای ترکیبی در برنامه ریزی از مهمترین موانع مدیریت کارآمد این نوع بحرانها به شمار میآید. در ادامه چارچوبی مفهومی با محوریت چهار مولفه ی کلیدی شامل: پایش هوشمند، فرماندهی یکپارچه، مشارکت جوامع محلی و استفاده از فناوریهای نوین برای مدیریت ریسک بحرانهای ترکیبی پیشنهاد شده است. پژوهش حاضر بر لزوم بازنگری در سیاستهای موجود، تدوین نقشه های خطر چندبعدی و تقویت تاب آوری نهادی تاکید دارد و راهبردهایی برای استقرار مدیریت جامع بحران در سطوح محلی، منطقه ای و ملی ارائه میدهد.

کلیدواژه ها:

بحران ترکیبی مناطق ، چند خطری ، مدیریت ریسک ، تاب آوری ، فرماندهی یکپارچه ، برنامه ریزی بحران ، دانشگاه هنر اسلامی تبریز