حفاظت مرمت در بافت تاریخی در فرهنگ و معماری (نمونه موردی پروژه بهسازی مدینه تاریخی (تونس

حفاظت از بافت تاریخی چکیده آثار و بافت های تاریخی شهری طی سالیان سال به عنوان تجسم کالبدی فرایندهای اجتماعی و فرهنگی، با زندگی مردم پیوندی ناگسستنی برقرار کرده و این امر ضرورت حفظ و احیاء و توجه به این سرمایه فرهنگی را و محسوس می نماید. بررسی رویکردها سیاست ها و اقدامات در مواجهه با آثار و بافت های تاریخی، از گذشته تا به امروز، علاوه بر این نکته که چگونگی توجه به آثار تاریخی را معین می کند؛ بازگوکننده شیوه های مداخله. همچنین معایب و محاسن آنها نیز می باشد بنابراین ما را به سمت اتخاذ شیوه مناسب در این زمینه رهنمون کند. می پروژه بهسازی مدینه تاریخی تونس یکی از پروژه های موفق صورت گرفته در زمینه بهسازی بافت های تاریخی می باشد. دلیل این مدعی گرفتن جایزه معماری آقاخان برای چندین پروژه صورت گرفته در این بافت می باشد. روش تحقیق در این مقاله ترکیبی از دو روش پژوهش موردی و توصیفی- تحلیلی می باشد؛ در ابتدا با استفاده از مطالعات اسنادی به بررسی سیر تحول جریان مرمت و حفاظت شهری و بیان دیدگاه های و رویکردهای پردازد؛ رویکرد حفاظت نوین به عنوان یکی از به روزترین رویکردها بررسی می شود و در پروژه بهسازی بافت های تاریخی شهر تونس با رویکرد نوین، حفاظت به عنوان نمونه موردی معرفی گردیده است. این مطالعه نشان می دهد که در رویکرد نوین، حفاظت جامع نگری در توجه به ارزش ها و همچنین توجه به محیط تاریخی به عنوان یک ثروت اقتصادی و اجتماعی و نیز یک منبع فرهنگی عظیم به عنوان اصول محوری مطرح اند، و این رویکرد با موفقیت در پروژه بهسازی شهر تونس مورد استفاده قرار گرفته است. مختلف می کلید واژگان، بهسازی بافت، تاریخی مرمت، شهری حفاظت، مدینه تاریخی تونس مقدمه مرمت ن که بر روی اشیاء و آثار تاریخی – فرهنگی برای حفاظت و ماندگاری بهینه ی آنها، انجام می شود. چگونگی و محدوده ی عملکرد، آن موضوعی متاثر از شناخت کامل موجودیت شئ است. مرمت از سویی به سبب اینکه بر روی اثر آسیب دیده انجام می گیرد رویکردی هنری – فنی دارد و از سوی دیگر از آنجا با ویژگی های فیزیکی و شیمیایی ماده ی اثر نیز سر و کار دارد، دارای رویکردی علمی متکی بر خواص فیزیکی و شیمیایی ماده نیز هست برای مرمت در بادی، امر شناخت همه جانبه ی اثر، امری ضروری است شناخت اثر تاریخی - فرهنگی می تواند محدوده ی عملکرد مرمت و چگونگی آن را تعیین کند به طوری که می توان گفت این مرحله اساسی ترین مرحله پیش از هرگونه مداخله در اثر محسوب می شود شناخت همه جانبه ی اثر پیش نیاز مرمت علمی است که موجب حفاظت موثر ماندگاری آن می شود. اثر تاریخی فرهنگی مانند تمام اجسام دیگر دارای بعد ماده است و می تواند تا حدودی با حواس و به کمک ابزار مندی انسان مورد شناخت قرار گیرد؛ اما مساله این است که بر اساس مطالعات گسترده از گذشته های دور تا کنون و نظریات ارائه شده از سوی بزرگان علم و اندیشه در شرق و غرب، تمام اجسام موجود در جهان، علاوه بر بعد ملموس و مشهود ماده دارای بعد زمان نیز می باشند؛ توجه به پدیده ی زمان و تغییر، و بحث و مناظره در مورد گذشته از مسائل اساسی پست مدرنیسم است و دردهه های اخیر بسیار مورد توجه قرار دارد(۲۰۰۴, Brown) زمان بر اساس مطالعات و نظریات ارائه شده توسط اندیشمندان به عنوان بعد چهارم اجسام اثبات شده و مطرح است. اما بر اساس ماهیت پیچیده ی، آن نظریات متفاوتی نیز ارائه شده است که هریک از آنها به نحوی در تفهیم مساله ی زمان نقش راهبردی دارند. با تثبیت نقش زمان به عنوان بعد چهارم در مباحث علمی ای که به نوعی با اجسام و آثار گوناگون سروکار دارند، از جمله مرمت، بازشناسی و تحلیل آن در اثر تاریخی فرهنگی کانون توجه می گیرد بنابراین مرمت به عنوان کنش مداخله ای که بر اثر تاریخی فرهنگی انجام می گیرد به سبب مواجهه با اشیاء به شیوه ای که ظریف و قابل تامل با مساله ی زمان نیز مواجه است و هدف از انجام این پژوهش بررسی همه جانبه ی ابعاد و نتایج این مواجهه بر اساس بازشناسی پدیده شناسانه ی مساله ی زمان خواهد بود نخست در مرحله ی شناخت اجسام، نمی توان تنها با اتکا به شناخت ابعاد ملموس جسم در مکان ادعایی در مورد شناخت کامل آن داشت، زیرا نمی توان در کنار شناسایی ابعاد ماده های اثر که امروزه به کمک انواع روش های علمی دستگاهی ممکن شده است؛ بعد زمان را در اثر نادیده انگاشته و تلاشی برای شناساندن آن در اجسام از جمله آثار تاریخی- فرهنگی انجام نداد. اما برای شناخت این بعد لازم است که ابتدا زمان، خود مورد توجه و شناخت قرار گیرد، سپس به بررسی و تحلیل آن در آثار تاریخی- فرهنگی و حفاظت و مرمت آنها پرداخت نحوه ی پرسش از زمان و همچنین پاسخ بدان، خود مساله ای مطالعات

کلیدواژه ها:

حفاظت ، مرمت ، بافت تاریخی ، فرهنگ ، معماری ، پروژه بهسازی ، مدینه تاریخی ، تونس