تبیین نقش آموزش مهارت های زندگی در رشد اجتماعی دانش آموزان ابتدایی

رشد اجتماعی دانش آموزان در دوره ابتدایی یکی از بنیادی ترین اهداف نظام های آموزشی است که زمینه ساز سازگاری فردی، تعامل موثر و مسئولیت پذیری در بزرگسالی به شمار می آید. در این میان، آموزش مهارت های زندگی به عنوان رویکردی جامع و پیشگیرانه، نقش مهمی در پرورش مهارت های ارتباطی، کنترل هیجان ها، همدلی و تصمیم گیری منطقی دارد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی نظام مند مطالعات داخلی و خارجی درباره نقش آموزش مهارت های زندگی در رشد اجتماعی دانش آموزان ابتدایی است. این تحقیق از نوع مطالعه مروری است و داده ها از طریق جست وجو در پایگاه های اطلاعاتی علمی داخلی مانند SID، Magiran، elmnet. ir و خارجی نظیر Scopus، PubMed،ERIC و Frontiers گردآوری شده است. معیار انتخاب مطالعات، تمرکز بر آموزش مهارت های زندگی در دوره ابتدایی و تاثیر آن بر شاخص های رشد اجتماعی، از جمله همکاری، همیاری، احترام متقابل، و مشارکت گروهی بوده است. یافته های حاصل از مرور بیش از ۳۰ مقاله نشان داد که آموزش مهارت های زندگی تاثیر قابل توجهی بر رشد اجتماعی و سازگاری تحصیلی دانش آموزان دارد. نتایج پژوهش های بین المللی نشان می دهد که اجرای مستمر برنامه های SEL(یادگیری اجتماعی و هیجانی) در مدارس ابتدایی، منجر به کاهش پرخاشگری، افزایش تعامل همسالان و ارتقای مسئولیت پذیری می شود. در ایران نیز پژوهش های صفاریه (۱۳۹۴)، ادیب منش (۱۴۰۰) و بندک و همکاران (۱۳۹۳) نشان داده اند که آموزش مهارت های زندگی در کلاس های درس ابتدایی موجب رشد همکاری، خودکنترلی و سازگاری اجتماعی می گردد. بر اساس مرور انجام شده، ضعف در آموزش معلمان، نبود محتوای بومی سازی شده و کمبود حمایت ساختاری از موانع اجرای کامل برنامه های مهارت های زندگی در مدارس ابتدایی است. نتیجه کلی پژوهش نشان می دهد که ادغام آموزش مهارت های زندگی در برنامه درسی رسمی، با تاکید بر روش های فعال یادگیری و آموزش معلمان، می تواند به رشد اجتماعی پایدار و بهبود کیفیت تربیت دانش آموزان منجر شود.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، رشد اجتماعی ، دانش آموزان ابتدایی ، آموزش و پرورش ، SEL.