مرور نظام مند راهکارهای تقویت تفکر خلاق در مدارس ابتدایی و استخراج راهکارهای مبتنی بر هنر

زمینه و هدف با توجه به نقش حیاتی تفکر خلاق در رشد، شناختی، هیجانی و اجتماعی، کودکان به ویژه در دوران ابتدایی که پایه گذار مهارتهای تفکر است شناسایی راهکارهای موثر برای پرورش این نوع، تفکر از اهمیتی دوچندان برخوردار است. هدف پژوهش حاضر شناسایی راهکارهای موثر در تقویت تفکر خلاق دانش آموزان دوره ابتدایی با تمرکز ویژه بر جایگاه هنر در فرآیند یادگیری است. روش این مطالعه از نظر روش در ۲ مرحله انجام شد ابتدا طی مرور نظام مند با جستجوی عمیق در پایگاههای داخلی و خارجی حدود ۹۰۰ منبع معتبر بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ مورد بررسی قرار گرفت و پس از پالایش اولیه و تحلیل محتوای هدفمند با اعمال معیارهای ورود و خروج، ۱۰۶ منبع که به تقویت تفکر خلاق در دوره ابتدایی پرداخته بودند، انتخاب شد. در مرحله بعد با استفاده از تکنیک دلفی این منابع به همراه راهکارهای استخراج شده و جملات کلیدی هر کدام در اختیار ۱۱ متخصص علوم تربیتی و روانشناسی قرار گرفت تا با نظر آنها راهکارهای با ماهیت هنری برای تقویت تفکر خلاق در مدارس ابتدایی تفکیک شوند یافتهها مرور نظام مند منابع منجر به استخراج ۱۰۸ راهکار متنوع برای تقویت تفکر خلاق دانش آموزان ابتدایی شد که در قالب یک جدول جامع تنظیم شدند. سپس با تایید متخصصان از میان آنها ۳۵ راهکار هنری شناسایی و در جدولی مجزا فهرست شدند که نشان دهنده سهم قابل توجه راهکارهای هنری در بین سایر راهکارها و نقش واسط و تقویت کننده آنها در تحریک سایر عملکردهای ذهنی و روانی بود نتیجه گیری یافتههای پژوهش نشان میدهد که برای تقویت موثر تفکر خلاق در دانش آموزان ابتدایی لازم است از رویکردهای مختلف به ویژه رویکرد هنر بهره گرفته شود. همچنین طراحی محیطهای یادگیری تعاملی و تلفیق هنر با سایر عناصر برنامه درسی میتواند مسیر رشد خلاقیت را تسهیل .کند این راهکارها میتوانند مبنای نظری و عملی ارزشمندی برای معلمان برنامه ریزان درسی و پژوهشگران حوزه آموزش خلاق محور در مدارس ابتدایی فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

تفکر ، خلاقیت ، ابتدایی ، مرور نظام مند ، هنر