مقایسه دیدگاههای اسکینر و بندورا درباره یادگیری و شکل گیری شخصیت

پژوهش حاضر با هدف مقایسه دو دیدگاه بنیادین در روانشناسی، یادگیری یعنی نظریه شرطی سازی کنشگر (Operant Conditioning) اسکینر و نظریه یادگیری اجتماعی (Social Learning Theory) آلبرت بندورا در تبیین فرآیند یادگیری و شکل گیری شخصیت انسان انجام شده است. این پژوهش به دنبال تحلیل مفهومی و تطبیقی میان مبانی، نظری مکانیسمهای یادگیری، نقش محیط، پاداش، مدل سازی و عاملیت در این دو رویکرد است. روش پژوهش از نوع کیفی-تطبیقی بوده و با استفاده از تحلیل محتوای نظری و قیاسی انجام شده است. منابع مورد استفاده شامل آثار اصلی اسکینر (۱۹۵۳، ۱۹۷۱) و بندورا (۱۹۷۷، ۱۹۸۶) به همراه مقالات علمی منتشر شده در پایگاه های JSTOR، PsycINFO و ScienceDirect بوده است. چارچوب تحلیل شامل مولفه های: منبع، یادگیری، نقش، تقویت، عاملیت، انسان، مدل های اجتماعی و پیامدهای شخصیتی ناشی از یادگیری بوده است. نتایج تحلیل نشان داد که اسکینر یادگیری را محصول تعامل بین محرک و پاسخ در چارچوب تقویت بیرونی می داند و به نقش فعال محیط تاکید دارد، در حالی که بندورا، با تاکید بر یادگیری مشاهده ای، عاملیت درونی و نظام خودتنظیمی، دیدگاهی شناختی تر و پویاتر ارائه می دهد. همچنین نظریه بندورا توانایی بیشتری در تبیین پدیده هایی مانند یادگیری بدون اجرا، خودکارآمدی و الگوبرداری از رفتارهای پیچیده انسانی دارد، در حالی که مدل اسکینر در حوزه آموزش و اصلاح رفتارهای ساده کاربرد بیشتری نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

اسکینر ، بندورا ، شرطی سازی ، کنشگر یادگیری ، اجتماعی ، خودکارآمدی ، تقویت ، عاملیت ، روانشناسی ، شخصیت