اثر بخشی توانبخشی شناختی مبتنی بر کنترل مهاری بر سطح خطرپذیری و نشانه های رفتاری دانش آموزان بیش فعال

اختلال نقص توجه بیش فعالی (ADHD) یکی از شایعترین اختلالات رشدی عصبی کودکان است که با نشانه هایی همچون بی توجهی بیش فعالی و تکانشگری بروز می یابد و اغلب با مشکلات رفتاری و خطر پذیری همراه است. از آنجا که توانبخشی شناختی مبتنی بر کنترل مهاری به عنوان رویکردی نوین در بهبود کارکردهای اجرایی معرفی شده است، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی این مداخله بر کاهش خطرپذیری و علائم رفتاری دانش آموزان مبتلا به ADHD در شهر مراغه انجام شد. مطالعه حاضر از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان بیش فعال شهر مراغه در سال ۱۴۰۴ بود که از میان آنان ۳۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵) نفر) و کنترل (۱۵) نفر) جایگزین شدند گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۳۰ تا ۴۵ دقیقه ای تحت مداخله توانبخشی شناختی کنترل مهاری قرار گرفت ابزار گردآوری دادهها شامل پرسشنامه علائم رفتاری (SNAP-IV) و آزمون خطر پذیری (BART) بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری اجرا شدند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیره با اندازه گیری مکرر (MANOVA) و در محیط نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل گردید. یافته ها نشان دادند که توانبخشی شناختی کنترل مهاری منجر به کاهش معنادار خطر پذیری (۰.۰۱>p) و علائم رفتاری (۰.۰۰۱>p) در گروه آزمایش شد و این اثرات در مرحله پیگیری نیز پایدار ماند (۰.۰۵>p). بر اساس نتایج توانبخشی شناختی کنترل مهاری میتواند به عنوان مداخلهای کارآمد در کاهش مشکلات رفتاری و خطر پذیری دانش آموزان بیش فعال مورد استفاده قرار گیرد و در برنامههای درمانی و آموزشی مدارس ادغام شود.

کلیدواژه ها:

توانبخشی شناختی ، کنترل مهاری ، خطر پذیری ، علائم رفتاری ، بیش فعالی ، دانش آموزان