مقایسه شاخص بارتل و مقیاس وابستگی نورث ویک پارک (NPDS-H) در ارزیابی عملکرد بیماران نورولوژیک بستری

مقدمه: ارزیابی دقیق سطح وابستگی عملکردی بیماران نورولوژیک یکی از اجزای کلیدی در برنامه ریزی مراقبت های پرستاری در مراکز توانبخشی است. شاخص بارتل (Barthel Index) به عنوان یک مقیاس ساده، بر فعالیت های پایه روزمره تمرکز دارد، درحالی که مقیاس وابستگی نورث ویک پارک - نسخه بیمارستانی (NPDS-H) با ساختاری چند بعدی، توانایی سنجش دقیق تر نیازهای مراقبتی بیماران بستری را فراهم می کند. با توجه به نقش ابزارهای ارزیابی در بهبود کیفیت مراقبت و تخصیص منابع، این مطالعه با هدف مقایسه کارآمدی، همبستگی و توافق این دو ابزار در سنجش وابستگی عملکردی بیماران نورولوژیک بستری در ایران انجام شد. روش کار: این پژوهش توصیفی–تحلیلی در سال ۱۴۰۴ در بیمارستان توانبخشی رفیده صورت گرفت. جامعه پژوهش شامل  بیماران بستری مبتلا به اختلالات نورولوژیک (از جمله سکته مغزی، ام اس، آسیب نخاعی و آسیب تروماتیک مغز) بودند که بر اساس معیارهای ورود و با روش نمونه گیری در دسترس وارد مطالعه شدند. این معیارها شامل سن بالای ۱۸ سال، توانایی پاسخگویی و تایید تشخیص نورولوژیک بودند. در جهت ارزیابی این دو ابزار، ارزیابی هر بیمار به صورت مستقل توسط دو ارزیاب آموزش دیده (یک پرستار با مدرک دکترای پرستاری و یک کارشناس ارشد توانبخشی) انجام شد. فاصله بین ارزیابی ها یک روز و ترتیب اجرای ابزارها برای همه شرکت کنندگان یکسان بود. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و ضریب همبستگی درون خوشه ای (ICC) انجام شد. یافته ها: بین نمرات بارتل و NPDS-H همبستگی معکوس و معناداری مشاهده شد (r = -۰.۷۸, p < ۰.۰۰۱)، به گونه ای که کاهش نمره بارتل با افزایش سطح وابستگی در NPDS-H همراه بود. میانگین نمره بارتل ۲۹.۵ (±۱۵.۴) و میانگین امتیاز NPDS-H  برابر با ۳۷.۹ (±۱۰.۲) بود. دامنه نمرات در شاخص بارتل بین ۰ تا ۷۰ و در NPDS-H بین ۱۸ تا ۵۸ متغیر بود. توافق بین دو ارزیاب در اجرای NPDS-H بر اساس ICC بالای ۰.۹۹ گزارش شد. همچنین مشخص شد NPDS-H پوشش جامع تری از جنبه های مراقبتی بیماران نسبت به بارتل دارد. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهند که اگرچه هر دو ابزار در ارزیابی وابستگی عملکردی کاربرد دارند، NPDS-H  به دلیل ساختار چند بخشی و تمرکز بر نیازهای مراقبتی پیچیده، دقت و تفکیک پذیری بالاتری ارائه می دهد. این ابزار می تواند مکمل یا جایگزینی دقیق تر برای شاخص بارتل در مراکز توانبخشی محسوب شود. استفاده از NPDS-H به پرستاران توانبخشی در طراحی مراقبت های فرد محور، تعیین اولویت های مراقبتی و تخصیص منابع انسانی کمک شایانی می نماید. مطالعات آتی با حجم نمونه بالاتر و در محیط های بالینی مختلف می تواند به تعمیم بهتر نتایج و بررسی قابلیت اجرایی ابزار در شرایط گوناگون منجر شود.

کلیدواژه ها:

Functional dependency ، neurological patients ، Barthel Index ، NPDS-H ، rehabilitation ، nursing care ، وابستگی عملکردی ، بیماران نورولوژیک ، شاخص بارتل ، NPDS-H ، توانبخشی ، مراقبت پرستاری