بررسی عاطفه «غم» در پنج گنج نظامی با تکیه بر رویکرد استعاره مفهومی

عاطفه یکی از شیوههای ارتقاء کیفیت زندگی و برقراری ارتباط موثر انسانی محسوب میشود که از طریق آنها انسان میتواند دنیای پر از معنا و سرشار از احساسات را درک کند. یکی از عاطفههای اساسی و بنیادی غم است که گاهی اوقات به دلیل شدت تاثیراتی که بر رفتار و روان آدمی میگذارد، میتواند مشکلات جدی را ایجاد کند. غم نه تنها در حوزه روانشناسی بلکه در حوزه زبانشناسی نیز حائز اهمیت است. تا جاییکه لیکاف و جانسون آن را به عنوان حوزه هدف، در نظریه استعاره مفهومی خود بهکار گرفتهاند. شعر نظامی نیز شعری است که منعکسکننده عواطف و احساسات انسانی است که به زبان استعاری پیچیده و مبهم بیان شدهاست. بنابراین رمزگشایی و فهم آن میتواند تاثیر عظیمی در تفکرات و ارتباطات روزمره مخاطبان داشتهباشند؛ زیرا مطابق نظر لیکاف و جانسون بخش مهمی از ارتباط کلامی ما را همین استعارهها تشکیلمیدهند. بههمین منظور در پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر رویکرد شناختی به بررسی چگونگی مفهومسازی عاطفه غم در مجموعه اشعار پنج گنج نظامی از منظر استعاره مفهومی پرداختهشدهاست. هدف اینکه نظامیگنجوی، با چه شگردی مفهوم انتزاعی غم را به تصویر کشیدهاست؟ یافتههای پژوهش نشان داد که عاطفه غم جلوه خاصی به اشعار نظامی دادهاست. به گونهای که بسامد آن در برخی اشعار او مثل خسرو و شیرین و لیلی و مجنون  بالاست. نظامی برای مفهومسازی غمهایی که منبع آنها بیشتر مربوط به از دست دادن چیز ارزشمند مثل عشق و مرگ عزیز است از حوزه مبداهای مختلفی از قبیل انسان، گیاه، حیوان و بلایای طبیعی ... بهره بردهاست.

کلیدواژه ها:

Nezami Ganjavi ، Emotion ، sorrow ، conceptual metaphor ، نظامی گنجوی ، عاطفه ، غم ، استعاره مفهومی