چالش های روان شناختی مراقبین خانوادگی سالمندان وابسته در عملکردهای روزانه در ایران: یک مطالعه کیفی

هدف مراقبت خانوادگی از سالمندان فرایند دشوار و فرساینده ای است که باعث ایجاد و تشدید چالش های روان شناختی متعددی می شود. هدف پژوهش حاضر شناسایی چالش های روان شناختی مراقبین خانوادگی سالمندان وابسته در عملکردهای روزانه است.  روش بررسی این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۱۴ نفر (۱۱ زن و ۳ مرد) از مراجعه کنندگان به شعبه دوم مرکز توان بخشی روزانه کهریزک و مرکز جامع توان بخشی زرمان بودند. نمونه ها به صورت هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری شدند و مصاحبه ها تا اشباع نظری ادامه پیدا کردند. مصاحبه ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA نسخه ۲۰۲۰ تحلیل شدند. برای تحلیل داده ها، از روش تحلیل محتوای گرانهایم و لاندمن استفاده شد. جهت بررسی استحکام یافته ها از معیارهای مقبولیت داده ها، ثبات، قابلیت تاییدپذیری و قابلیت انتقال لینکن و گوبا استفاده شد.  یافته ها تجزیه و تحلیل داده ها به شناسایی چالش های روان شناختی مراقبین خانوادگی سالمندان منجر شد. این چالش ها در ۵ طبقه و ۱۷ زیرطبقه شامل تضعیف هویت فردی (کنار گذاشتن علاقه های شخصی، کاهش احساس کنترل بر زندگی، قربانی شدن زندگی شخصی و احساس تلف شدن)، تخریب روابط و پیوندهای عاطفی (تنهایی و انزوا، کنار گذاشته شدن در روابط و کاهش انگیزه به برقراری روابط)، رکود هیجانی (احساس دلمردگی، زندگی خالی از لذت، بی حوصلگی و یکنواختی زندگی)، محصور در نگرانی (نگرانی از مسئولیت پاسخ گویی در زمینه مراقبت، نگرانی برای آینده خود و نگرانی برای سالمندی خود) و تحلیل توان روانی (شکنندگی عاطفی، احساس کم آوردن و سخت و فرساینده بودن مراقبت) دسته بندی شدند.  نتیجه گیری مراقبین خانوادگی سالمندان با چالش های روان شناختی متعددی مواجه اند که نادیده گرفتن آن ها می تواند منجر به کاهش کیفیت زندگی و کاهش توانایی در انجام وظایف مراقبتی شود. در چنین شرایطی، پاسخ گویی به این چالش ها برای ارتقای سلامت روانی و بهبود کیفیت مراقبت از سالمندان ضروری است.

کلیدواژه ها:

Activities of daily living ، Family caregivers ، Older adults ، Psychological challenges ، عملکردهای روزانه ، مراقبین خانوادگی ، سالمندان ، چالش های روان شناختی