ضرورت تاسیس وزارت بازیافت در ایران با رویکرد تلفیقی محیط زیستی و روان اجتماعی

این پژوهش با هدف بررسی ضرورت تاسیس وزارت بازیافت در ایران با رویکرد تلفیقی محیط زیستی و روان اجتماعی انجام شده است. مسئله اصلی مطالعه، اتلاف گسترده منابع، افزایش آلودگی های زیست محیطی ناشی از انباشت پسماند و همچنین نیاز به بازتوانی اجتماعی گروه های آسیب پذیر به ویژه افراد بهبودیافته از اعتیاد است. فرض اصلی پژوهش این است که ایجاد یک نهاد ملی مستقل تحت عنوان «وزارت بازیافت» می تواند به طور همزمان به بهبود مدیریت منابع، کاهش آلودگی و ارتقای انسجام اجتماعی منجر شود.روش تحقیق در این مطالعه به صورت توصیفی تحلیلی طراحی گردیده و با مرور نظام مند بیش از ده مقاله و گزارش ملی و بین المللی در حوزه مدیریت پسماند، بازیافت و بازتوانی اجتماعی، مبانی نظری و شواهد تجربی جمع آوری و تحلیل شده است. داده ها از طریق مطالعه منابع کتابخانه ای، اسناد علمی و گزارش های سازمان های داخلی و خارجی گردآوری شد و تحلیل به صورت کیفی و مقایسه ای انجام گرفت.نتایج نشان می دهد که در شرایط کنونی، نرخ بازیافت در ایران بسیار پایین تر از استانداردهای جهانی است و پیامد آن، تخریب محیط زیست، هدررفت منابع و افزایش هزینه های اقتصادی و اجتماعی می باشد. همچنین بررسی تجارب نشان داده است که به کارگیری افراد بهبودیافته از اعتیاد در فرایند جمع آوری و تفکیک مواد بازیافتی علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، موجب افزایش عزت نفس، کاهش انگ اجتماعی و ارتقای مشارکت آنان در جامعه خواهد شد. بر اساس یافته ها، مکانیزم اجرایی پیشنهادی برای این وزارتخانه ترکیبی از بسترهای وب محور و مراکز پارک محور است که ضمن تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات بازیافت، بستر فرهنگ سازی عمومی و توسعه رفتارهای مسئولانه را فراهم می سازد.جمع بندی مطالعه بیانگر آن است که تشکیل وزارت بازیافت با رویکرد تلفیقی محیط زیستی و روان اجتماعی، نه تنها یک ضرورت ملی در مواجهه با بحران پسماند و اسراف منابع محسوب می شود، بلکه می تواند به عنوان راهکاری نوآورانه در بازتوانی اجتماعی و توسعه پایدار کشور ایفای نقش کند. این نتیجه، اهمیت سیاست گذاری جامع و میان رشته ای را در حوزه مدیریت پسماند و خدمات اجتماعی برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

وزارت بازیافت ، مدیریت پسماند ، توسعه پایدار ، بازتوانی اجتماعی ، محیط زیست ، اعتیاد