تحلیل مفاهیم استعاری پذیرش و تعهد (ACT) در آموزه های مولانا و نهج البلاغه

رویکرد پذیرش و تعهد (ACT)، از نسل سوم درمان های روان شناختی بر پذیرش تجارب درونی، کاهش اجتناب تجربی و تعهد به ارزش های فردی تاکید دارد. این پژوهش به تحلیل مفاهیم استعاری ACT در دو منبع ارزشمند فرهنگی و معنوی، یعنی آثار مولانا و نهج البلاغه پرداخته است. هدف این پژوهش، شناسایی مفاهیمی از این متون است که می توانند در طراحی مداخلات درمانی مبتنی بر ACT به کار گرفته شوند. روش این مطالعه کیفی و مبتنی بر تحلیل تماتیک است. در ابتدا متون مورد بررسی قرار گرفته و سپس مفاهیمی مانند 'پذیرش رنج تمثیل مهمان خانه مولانا، رهایی از قید و بند نفس' و 'تعهد به مسیر ارزشی' از طریق تحلیل گفتمان استخراج شده اند. در نهج البلاغه نیز استعاره هایی نظیر آزادگی در مواجهه با دشواری ها و هدفمندی در مسیر ارزش های اخلاقی شناسایی شده است. نتایج نشان می دهد که این منابع با اصول ACT در سه محور اصلی هم راستا هستند: پذیرش درد و رنج به عنوان بخشی از زندگی، تقویت انعطاف پذیری روانی و تعهد به ارزش های پایدار. این تطابق نشان می دهد که آموزه های دینی و عرفانی می توانند ابزارهایی معنوی و فرهنگی برای بهبود سلامت روان فراهم کنند. پژوهش ضمن تاکید بر غنای فرهنگی معنوی متون مولانا و نهج البلاغه، کاربردهای عملی برای مشاوران و روان درمانگران پیشنهاد می دهد. از محدودیت های این مطالعه می توان به تفاسیر متنوع از متون اشاره کرد که نیازمند بررسی دقیق تر در پژوهش های آینده است. این مقاله تلاش دارد تا تلفیقی از روان شناسی معاصر و منابع دینی-عرفانی ارائه دهد که بتواند در طراحی درمان های بومی اثربخش و مبتنی بر ارزش نقشی کلیدی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

پذیرش و تعهد مولانا ، نهج البلاغه ، سلامت روان