تحلیل نشانه های بصری موثر بر ادراک سالمندان از منظر خیابانی در اردبیل

پدیده سالمندی، به عنوان یکی از چالش های جهانی در دهه های پیش رو، نیازمند توجه ویژه در برنامه ریزی های شهری است. این موضوع، ضرورت توجه به نیازها، توانایی ها و محدودیت های این گروه سنی را در طراحی و مدیریت فضای شهری دوچندان می کند. یکی از مشکلات رایج میان سالمندان، ضعف در حافظه و توانایی شناختی است که موجب کاهش توانایی آن ها در درک و تعامل با محیط شهری می شود. از این رو، ایجاد محیط هایی خوانا و قابل درک برای سالمندان، نه تنها کیفیت زندگی آن ها را بهبود می بخشد، بلکه مشارکت فعال آن ها در جامعه را نیز تقویت می کند. در پژوهش حاضر، تلاش شده است تا با شناسایی عناصر موثر در خوانایی منظر خیابان برای سالمندان، امکان حضور مستمر و باکیفیت آنان در فضای شهری فراهم شود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، مشاهدات میدانی و مصاحبه با سالمندانی که تردد مستمری در خیابان خیابان اصلی حد فاصل میدان عالی قاپو تا میدان ورزش اردبیل دارند انجام شد. تحلیل داده ها با نرم افزار مکس کیو دی ای پرو ۲۰۲۴ نشان داد که اشیا و ابنیه شهری نقش کلیدی در تقویت حافظه و حس آشناپنداری سالمندان دارند. اشیای کاربردی مانند نیمکت ها، چراغ های روشنایی و ... به دلیل تعامل مستقیم و تکرار، بیشترین تاثیر را در ایجاد حس آشنایی دارند. همچنین، ابنیه شاخص نظیر بقعه شیخ صفی الدین، ساختمان شهرداری و. ... به دلیل ویژگی های بصری برجسته، به یادآوری هرچه بهتر محیط کمک می کنند. این یافته ها اهمیت طراحی محیط های شهری مناسب برای سالمندان را به وضوح نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

خوانایی ، خیابان ، قابلیت های شناختی سالمندان ، علائم بصری ، اردبیل