امکان سنجی کشت و معرفی اکوتیپ مناسب سالیکورنیا در اکوسیستم های نیمه خشک و سرد با بررسی روش های مختلف بستر کشت (مطالعه موردی: زنجان)

این پژوهش باهدف ارزیابی امکان سنجی کشت گیاه هالوفیت سالیکورنیا (Salicornia spp) در اقلیم نیمه خشک و سرد زنجان، شناسایی روش بهینه آماده سازی بستر و انتخاب اکوتیپ مناسب انجام شد. پنج روش مختلف کشت با تمرکز بر ترکیب بذر و بسترهای متفاوت آزمایش گردید. نتایج نشان داد که روش کاشت بذر مخلوط با ماسه بادی و کود دامی (نسبت ۳:۱) در شیارهای کم عمق، با دستیابی به نرخ جوانه زنی ۹۵ درصد (میانگین تکرارها: ۹۳ درصد، ۹۶ درصد، ۹۶ درصد)، بهترین عملکرد را در خاک سنگین و فشرده منطقه داشت. این روش با بهبود تهویه و نفوذپذیری خاک، شرایط مطلوبی برای استقرار گیاه فراهم کرد، درحالی که روش های دیگر (با جوانه زنی ۲ تا ۱۵ درصد) به دلیل فشردگی خاک یا پوشش نامناسب، موفقیت محدودی داشتند. در بخش مقایسه اکوتیپ ها، سه اکوتیپ بوشهر، مرکزی و گرگان در شرایط اقلیمی زنجان ارزیابی شدند. اکوتیپ بوشهر در شاخص های کلیدی رشد برتری داشت؛ ارتفاع گیاه ۱۷ سانتی متر (۳۶ درصد بیشتر از مرکزی با ۱۲/۵ سانتی متر، مشابه گرگان با ۱۷/۵ سانتی متر)، سطح پوشش برگ ۱۷ سانتی متر مربع (۷۰ درصد بیشتر از مرکزی با ۱۰ سانتی متر مربع، ۲۱ درصد بیشتر از گرگان با ۱۴ سانتی متر مربع) و بیوماس خشک ۵/۵ گرم (۶۹ درصد بیشتر از مرکزی با ۳/۲۵ گرم، ۲۲ درصد بیشتر از گرگان با ۴/۵ گرم). تحلیل واریانس یک طرفه تفاوت های معنادار آماری را در تمامی پارامترها تایید کرد ( p <۰/۰۱)، این یافته ها نشان دهنده سازگاری بالای اکوتیپ بوشهر با شرایط سرد و نیمه خشک زنجان است که آن را به گزینه ای ایده آل برای کشت پایدار و احیای اراضی شور تبدیل می کند. استفاده از سالیکورنیا در این مناطق می تواند با بهره گیری از آب شور، به توسعه کشاورزی پایدار و تولید علوفه یا روغن خوراکی کمک کند. پیشنهاد می شود تحقیقات تکمیلی بر بهینه سازی مدیریت کشت، بررسی اثرات بلندمدت شوری و دما و توسعه ژرم پلاسم بهبودیافته متمرکز شود تا تجاری سازی این گیاه در اقلیم های مشابه تسهیل گردد.

کلیدواژه ها:

سالیکورنیا ، کشت نیمه خشک ، جوانه زنی ، بیوماس خشک ، احیای زیستی