بررسی خطر سونامی های محتمل ناشی از زمین لغزش زیردریایی در مکران غربی با استفاده از داده های لرزه ای بازتابی

این مقاله با تکیه بر داده های لرزه ای بازتابی، به بررسی خطر سونامی های ناشی از زمین لغزش های زیردریایی در بخش غربی زون فرورانش مکران پرداخته است؛ منطقه ای که طی یک قرن گذشته دو سونامی تکتونیکی تجربه کرده و احتمالا با زمین لغزش همراه بوده اند. با وجود چنین پیشینه ای، نقش زمین لغزش ها در ارزیابی خطر، به ویژه در مکران غربی، کمتر بررسی شده است. در این مطالعه، دو زمین لغزش بالقوه در فاصله های ۴۰ و ۱۲۰ کیلومتری ساحل چابهار شناسایی و برای آن ها سناریوهایی با حجم ۱ تا ۱۳ کیلومتر مکعب شناسایی شد. نتایج مدلسازی نشان می دهد در سناریوهای قوی، ارتفاع امواج می تواند تا ۵ متر در چابهار و حدود ۲ تا ۲.۵ متر در سواحل پاکستان برسد؛ در حالی که در سناریوهای ضعیف تر دامنه امواج کمتر از ۲ متر باقی می ماند. احتمال عبور امواج در چابهار بالا بوده و برای موج ۱ متری حدود ۰.۸ برآورد شده است، اما در جاسک احتمال موج ۰.۵ متری حدود ۰.۲ است. مدلسازی ها همچنین نشان می دهد امواج در مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به چابهار، ۴۰ تا ۵۰ دقیقه به جاسک، ۲۵ تا ۳۰ دقیقه به مسقط و صور، و ۳۵ تا ۶۰ دقیقه به سواحل پاکستان می رسند. نخستین موج لزوما بزرگ ترین موج نیست و مسیرهای لغزشی طولانی تر امواج قوی تر تولید می کنند. بازتاب ها و برهم کنش های دریای عمان نیز موجب پیدایش مولفه های فرکانس بالا می شوند. قوی ترین حالت، سناریوی ۱۳ کیلومترمکعبی در ۴۰ کیلومتری چابهار است که امواجی تا ۶ متر ارتفاع و نفوذی حدود ۳۰۰ متر در خشکی ایجاد می کند. سایر سناریوها خطر کمتری دارند و نفوذ آن ها معمولا به ۷۰ متر محدود است. این پژوهش بر اهمیت شناخت دینامیک زمین لغزش و داده های پرجزئیات بستر دریا برای کاهش عدم قطعیت های مدلسازی و بهبود آمادگی در سواحل جنوب شرقی ایران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

داده های لرزه ای بازتابی ، زمین لغزش زیردریایی ، سونامی ، مدلسازی عددی ، مکران غربی