روش شناسی بررسی فنی منسوجات تاریخی، برآمدی از «حفاظت مطالعاتی»

منسوجات در دسته بندی اموال فرهنگی، سهم قابل توجهی را به خود اختصاص داده اند و از آنجا که در گروه مواد آلی قرار می گیرند، آسیب پذیری و روند فرسایشی مضاعفی در مقایسه با مواد غیرآلی دارند. بر این اساس منسوجات تاریخی، به آن دست منسوجاتی اطلاق می شود که در دوران تاریخی (بعد از میلاد مسیح AD) تولید شده اند و غالبا زینت بخش موزه ها و مجموعه ها هستند و یا به صورت انبوه در مخازن موزه ها نگهداری می شوند. غالب این دست منسوجات شامل انواع منسوجات کاربردی، تزئیناتی – آئینی و انواع منسوجات بکار رفته در البسه تاریخی هستند. منسوجات تاریخی با توجه به روند پیشرفت صنعت نساجی در طول تاریخ، از تنوع بسیاری در روش (تکنیک) تولید برخوردارند. در این راستا، بررسی های تخصصی فنی در روش تولید منسوجات در طول تاریخ، نیازمند روش شناسی بررسی فنی برآمده از حفاظت مطالعاتی می باشد که به عنوان اولین اقدام حفاظتی در راستای شناخت آسیب های وارده به آنها و اتخاذ بهترین روش حفاظتی یا مرمتی، حفاظتگر را رهنمون می سازد و همچنین اطلاعات تاریخی مستندی جهت شناخت صنعت نساجی، شرایط اقلیمی، باورها، آداب و رسوم و مبادلات فرهنگی در دوره خاص تاریخی را مشخص می نماید؛ به گونه ایی که می-تواند معرف فرهنگ و میراث نساجی آن دوره باشد. روش های بررسی فنی منسوجات تاریخی شامل انواع روش های شناسایی جنس الیاف بکار رفته، انواع تاب نخ در راستای نحوه ریسندگی الیاف، شناسایی رنگدانه الیاف رنگرزی شده، شناسایی نوع تثبیت کننده رنگدانه در الیاف، انواع روش های بافت الیاف که منجر به تولید منسوج می شوند، شناسایی نوع الیاف فلزی بکار رفته در بافت یا تزئینات الیاف است؛ بررسی طرح های بکار رفته در منسوج بافته شده که در دسته بندی طرح ها، چه به صورت طرح در بافت و چه به صورت چاپ یا تزئینات الحاقی است؛ بررسی انواع تزئینات به عنوان الحاقات که بخشی از اثر (منسوج یا بافته) می باشند و در نهایت تعیین نوع کاربری منسوج، ازجمله مواردی است که در روش شناسی بررسی فنی منسوجات تاریخی در راستای حفاظت مطالعاتی و پی بردن به ریشه های فرهنگی صنعت نساجی دوره مورد بررسی بکار می روند. علاوه بر موارد مذکور، روش شناسی بررسی فنی این آثار، در بخش مستندنگاری که در حیطه حفاظت اطلاعاتی معرفی می شود، منسوجات را به صورت مستندنگاری جامع از انواع طرح ها و نقوش که ریشه نمادین در روند تاریخ اجتماعی هنر دارند تبیین می نماید و به دنبال آن کمبودها یا فقدان بخشی از اثر را جهت ارزش-گذاری و احترام به ارزش های زیباشناسانه منسوج، حتی در مستندنگاری الحاقات تزئینی نیز مشخص می سازد .بر این اساس می توان بر مبنای آن موزون سازی طرح، بافت، رنگ و تزئینات منسوج را با شناخت جامع بررسی فنی منسوجات به صورت دیجیتال، در راستای حفاظت اطلاعاتی (مستندنگاری جامع)، معرفی و حفاظت پایدار از فرهنگ و میراث نساجی را به عنوان نمونه ایی از آن اعمال نمود.

کلیدواژه ها:

منسوجات تاریخی ، حفاظت پایدار ، میراث نساجی ، حفاظت اطلاعاتی ، الیاف پارچه ، حفاظت مطالعاتی