بازخوانی متنی از قرن ششم هجری در صنعت شستشو و لکه زدایی از پارچه

صنعت نساجی و تولید  پوشاک از جمله صنایعی است که نمی توان تاریخ پیدایش آن را  به صورت دقیق تعیین کرد. برخی از منابع تاریخی، صنعت بافندگی و خیاطی را به ادریس از  پیامبران متقدم  نسبت می دهند. می توان گفت که بشر از ابتدای حیات، در کنار دیگر نیازهای اساسی مانند تغذیه، پوششی برای مقابله با سرما و گرما را در خود احساس کرده و به تکاپوی تهیه ی پارچه و پوشاک افتاده است. نگاهی به مستندات تاریخی نشان می دهد که صنعت نساجی در ایران نیز  از سابقه طولانی برخوردار بوده و ساکنان مناطق مختلف ایران هم چون دیگر سرزمین ها و تمدن ها به دارا بودن پوشش احساس نیاز کرده و در صدد تهیه و تولید آن برآمده اند.به موازات جنبه های کاربردی، به مرور صنعت پارچه و پوشاک از جنبه های مختلف دیگر هم چون جنبه های سیاسی، اقتصادی ، اجتماعی، مذهبی، فرهنگی، هنری و جز آن  از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار گردیده است که می توان در منابع و اسناد تاریخی شواهد بسیاری برای آن یافت. علیرغم جایگاه مهم پارچه و پوشاک در ادوار مختلف تاریخ ایران  ، کمتر  به چگونگی نگهداری و شیوه های شستشوی آن پرداخته شده است، اگر چه در لابه لای صفحات متون مختلف، نظیر متون تاریخی، علمی و پزشکی به اختصار از ویژگی پوشش ها و البسه و چگونگی نگهداری آن سخن رفته و از خاصیت شویندگی برخی از مواد معدنی و گیاهی یاد شده است.در این میان حبیش بن ابراهیم بن محمد تفلیسی دانشمند قرن ششم هجری از معدود نویسندگان ایرانی است که فصل نوزدهم از تالیف خود یعنی «رساله بیان الصناعات» را تحت عنوان« اندر شستن قصب و برداشتن نشان از جامه ها» به صنعت شستشو و لکه زدایی از پارچه اختصاص داده است. در پژوهش پیش رو ضمن شناسایی انواع مختلف پارچه و مواد  شوینده ذکر شده در رساله بیان الصناعات، شیوه های شستشو و لکه زدایی بحث شده توسط تفلیسی به نثر پارسی امروزی بازخوانی و توضیح داده شده است.

کلیدواژه ها:

حبیش تفلیسی ، رساله بیان الصناعات ، پارچه ، صنعت شستشو ، لکه زدایی