ویتگنشتاین در برابر فریزر (بررسی مقایسه ای میان دیدگاه ویتگنشتاین و فریزر در باب رابطه ی دین و عقلانیت علمی)

فریزر و ویتگنشتاین معاصر یکدیگر بودند اما رویکردی یکسره متفاوت در باب ماهیت دین و عقلانیت برخاسته از علم داشتند. در نگاه فریزر، عقلانیت علمی معیار همه چیز است و از این رو دین را به کناری می نهد. نتیجه مقایسه فریزر میان جادو، دین و علم، انکار عقلانیت دینی را در پی دارد. انسان شناسی فریزر بر تبیین های علمی و عقل گرایانه استوار است. به باور او بشر پس از قرنها آوارگی در تاریخ، سرانجام علم، آن کلید زرینی که درهای گنجینه طبیعت را می گشاید به دست آورد. ویتگنشتاین براساس تفکر بنیادین خود در باب فرا عقلانی بودن ایمان، به نقد آراء فریزر می پردازد. او هرگونه تبیین عقلی و علمی در باب دین را نمی پذیرد. به باور ویتگنشتاین بازی زبانی دین و بازی زبانی علم با یکدیگر متفاوت اند. فریزر نمی تواند عقلانیت دینداری باورمندان را با ملاک های عقلانیت در علم مقایسه کند و از این رو باورمندان را یکسره بر خطا ببیند و تحقیر کند. یکی از مشکلاتی که انسان علم گرا با آن روبه رو است، فهم باورهای مومنانه است. ویتگنشتاین اینکه علم باید معیار بی چون و چرا باشد را خرافه احمقانه دوران خود می داند و بر این باور است که انسان باید بیدار شود و علم زدگی راهی برای دوباره به خواب بردن بشر است. در این مقاله با تحلیل و بررسی آراء فریزر و ویتگنشتاین، در پی روشن ساختن محل نزاع و پاسخ ویتگنشتاین در برابر فریزر هستیم.

کلیدواژه ها:

ویتگنشتاین ، فریزر ، عقلانیت ، عقلانیت علمی ، دین