لمع های بر تهافت معنای عشق در قانون و اشارات ابن سینا

این پژوهش به تحلیل تطبیقی دیدگاه های ابن سینا درباره مفهوم «عشق» پرداخته و درصدد تبیین دو روایت به ظاهر متعارض از وی در دو اثر «قانون» و «اشارات و التنبیهات» است. پرسش محوری مقاله این است که چگونه عشق در «قانون» به عنوان نوعی بیماری نزدیک به مالیخولیا توصیف شده، حال آنکه در «اشارات» به عنوان حالتی عفیف و مهذب نفس مطرح میگردد. روش تحقیق حاضر، تحلیلی －اسنادی بوده و با اتکا به متون اصلی ابن سینا و همچنین بررسی تفاسیر و شروح متاخر انجام شده است. یافته های تحقیق نشان میدهد که تمایز بنیادین میان «عشق حقیقی» و «عشق مجازی» و نیز تقسیم «عشق مجازی» به دو گونه «حیوانی» و «نفسانی،» کلید حل این تعارض ظاهری است. بر این اساس، توصیفات «قانون» معطوف به عشق مجازی حیوانی و به مثابه یک عارضه روان تنی قابل درمان است، در حالی که مباحث «اشارات» ناظر بر عشق مجازی نفسانی است که می تواند به عنوان عامل پالایش نفس و زمینه ساز سلوک عرفانی و معرفتی عمل کند. این نتیجه گیری بر اهمیت توجه به بافتار و غایت هر یک از آثار در فهم دقیق تر نظام فکری ابن سینا تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

ابن سینا ، عشق ، تهافت ، مالیخولیا ، عشق عفیف ، عله الوجود.