اولین گزارش از ردیابی فیتوپلاسما در تاغزارهای استان های قم و تهران

سابقه و هدف: فیتوپلاسماها، باکتری های کوچک و بدون دیواره سلولی هستند که به عنوان انگل های اجباری در بافت های آبکش گیاهان زندگی می کنند و می توانند موجب بروز بیماری های مهمی در گیاهان شوند. این باکتری ها به دلیل فقدان دیواره سلولی، قادر به نفوذ به سلول های گیاهی هستند و از مواد مغذی گیاهان استفاده می کنند. فیتوپلاسماها به عنوان بیمارگر های گیاهی شناخته می شوند و می توانند به طور مستقیم بر فرایندهای متابولیکی گیاه تاثیر بگذارند. علائم ناشی از آلودگی فیتوپلاسما شامل زردی برگ ها، کوتولگی، تغییر شکل گل ها به ساختارهای برگی (فیلودی) و کاهش باردهی گیاهان می باشد. این علائم نه تنها بر سلامت گیاه تاثیر می گذارد، بلکه می تواند به کاهش تولید محصولات کشاورزی و خسارتهای اقتصادی قابل توجهی منجر شود. با توجه به اهمیت کشاورزی در تامین امنیت غذایی و معیشت کشاورزان، شناخت و مدیریت بیماری های ناشی از فیتوپلاسماها ضروریست.مواد و روش ها: در این تحقیق، نمونه برداری از درختان تاغ که دارای علائم بوته جارویی هستند، در مناطقی از استان های قم و تهران انجام شد تا بررسی دقیقی از وجود فیتوپلاسما در این گیاهان انجام شود. برای این منظور، از روش استخراج دی ان ای کل استفاده شد که شامل جداسازی و خالص سازی دی ان ای از بافت های گیاهی بود. این فرایند نیازمند دقت بالا و رعایت شرایط خاص برای جلوگیری از آلودگی نمونه هاست. پس از استخراج دی ان ای، از روش پی سی آر آشیانه (Nested-PCR) برای شناسایی و تایید حضور فیتوپلاسما در نمونه ها استفاده گردید.نتایج و یافته ها:  نتایج تحقیقات نشان داد، فیتوپلاسما در برخی مناطق استان های قم و تهران به طور گسترده وجود دارد و این موضوع می تواند خطری جدی برای تاغزارهای این استان ها محسوب شود. این یافته به ویژه از آن جهت حائز اهمیت است که اولین گزارش از بروز بیماری فیتوپلاسمایی روی درختان تاغ در ایران و حتی در سطح جهانی به شمار می رود. تاغزارها، به عنوان اکوسیستم های مهم بیابانی، نقش حیاتی در حفظ خاک و جلوگیری از فرسایش آن دارند و شیوع فیتوپلاسما می تواند به تخریب این زیستگاه ها منجر شود. همچنین، نتایج نشان دهنده نیاز فوری به اقدامات کنترلی برای جلوگیری از گسترش این بیماری هستند، زیرا تاغزارها نه تنها برای محیط زیست بلکه برای معیشت جوامع محلی نیز اهمیت دارند.نتیجه گیری: ضرورت انجام مطالعات بیشتر و اتخاذ تمهیدات لازم برای مدیریت و کنترل بیماری فیتوپلاسمایی در تاغزارها به وضوح احساس می شود. با توجه به گسترش این بیماری در مناطق مختلف، شناسایی ناقل های بیماری و روش های انتقال آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این شناسایی می تواند به محققان و کارشناسان کمک کند تا راهبرد های موثری برای کنترل و پیشگیری از شیوع بیماری طراحی کنند. بنابراین، نیاز به یک رویکرد جامع و چندجانبه برای مدیریت این بیماری وجود دارد که شامل تحقیقات علمی، همکاری بین بخشی و مشارکت جامعه محلی باشد تا به حفظ سلامت تاغزارها و اکوسیستم های مرتبط کمک شود. همچنین، آموزش کشاورزان درباره علائم بیماری و روش های پیشگیری نیز باید جزء برنامه های مدیریتی قرار گیرد تا بتوان خسارتهای ناشی از فیتوپلاسما را کاهش داد.

کلیدواژه ها:

فیتوپلاسما ، تاغ ، قم ، تهران ، ردیابی