تحلیل تغییرات پارامترهای شیمیایی کیفیت آب در حوزه آبخیز بافق

آب زیرزمینی، منبع اولیه آب برای مصارف خانگی، کشاورزی و صنعتی در بسیاری از کشورها بوده و کاهش کیفیت آن به عنوان یکی از جدی ترین مشکلات شناخته شده است. کیفیت آب های زیرزمینی به ماهیت سنگ بستر، توپوگرافی، زمین شناسی، خاک، اقلیم، بارش جوی و کیفیت آب های تغذیه شده و منابع آلودگی انسانی ازنظر فعالیت های کشاورزی و صنعتی بستگی دارد. علاوه بر این، کیفیت آب های زیرزمینی می تواند با استفاده از واکنش های ژئوشیمیایی زیرسطحی مانند هوازدگی، انحلال، بارش، تبادل یونی و فرآیندهای مختلف بیولوژیکی تحت تاثیر قرار گیرد. به همین منظور پژوهش حاضر باهدف بررسی کیفیت آب شیمایی حوزه ی آبخیز بافق انجام شده است. داده و اطلاعات لازم کیفیت شیمیایی منابع آب زیرزمینی با مراجعه به سازمان تحقیقات منابع آب ایران و سازمان آب منطقه ای استان یزد و کرمان در دوره مشترک آماری ۱۷ ساله از سال آبی ۸۲-۱۳۸۱ تا سال آبی ۹۸-۱۳۹۷ اخذ شد. به منظور تعیین تیپ آب، توالی غالبیت آنیون ها و کاتیون ها و تعیین فرایندهای هیدروشیمایی و ترکیبات شیمیایی آب از نمودار پایپر استفاده شد. با استفاده از نمودارهای ترکیبی و گیبس، به تعیین تیپ و رخساره آب زیرزمینی و بررسی علل ایجادکننده آن ها پرداخته شد. نتایج نمودار پایپر نشان داد تیپ و رخساره غالب در حوضه از نوع کلروره سدیک می باشد که بیانگر شور بودن آب زیرزمینی در این منطقه است. نتایج حاصل از نمودارهای ترکیبی نشان داد فرایند تبخیر، انحلال هالیت، تعویض کاتیونی، هوازدگی و انحلال سنگ ها و کانی ها به ویژه کربنات ها چون کلسیت، دولومیت و به مقدار کم تر ژیپس و سیلیکات ها و هم چنین فعالیت های کشاورزی و نفوذ آب های شور برگشتی حاصل از کشاورزی، از عوامل موثر بر کیفیت شیمیایی آب زیرزمینی هستند.

کلیدواژه ها:

رخساره آب ، منابع آلودگی ، کیفیت ، کشاورزی ، نمودار پایپر