نقش ژنتیک گیاهی و فناوری های نوین زیستی در تامین امنیت غذایی ایران و جهان

رشد سریع جمعیت جهانی، تغییرات اقلیمی، کاهش منابع طبیعی و نوسانات اقتصادی، چالش های بزرگی را برای تامین امنیت غذایی در قرن بیست ویکم ایجاد کرده است. در این میان، ژنتیک گیاهی به عنوان یکی از پایه های اصلی علوم زیستی و کشاورزی، نقشی اساسی در افزایش بهره وری، بهبود کیفیت محصولات، و توسعه کشاورزی پایدار ایفا می کند. پیشرفت های اخیر در فناوری های زیستی مانند نشانگرهای مولکولی، ویرایش ژنوم (CRISPR/Cas۹)، تراریخته سازی و مهندسی متابولیت های ثانویه، امکان اصلاح دقیق صفات زراعی و افزایش مقاومت گیاهان به تنش های زیستی و غیرزیستی را فراهم ساخته است. در سطح جهانی، ژنتیک گیاهی نقش تعیین کننده ای در افزایش تولید غلات، بهبود ارزش تغذیه ای و کاهش وابستگی به نهاده های شیمیایی داشته است. در ایران نیز با توجه به محدودیت منابع آبی، اقلیم خشک و نیاز به پایداری تولید، بهره گیری از ژنوتیپ های مقاوم و برنامه های اصلاحی نوین می تواند به تحقق امنیت غذایی ملی کمک شایانی کند. این مقاله مروری با هدف بررسی جامع نقش ژنتیک گیاهی در تامین امنیت غذایی در مقیاس ملی و جهانی، به مرور مهم ترین یافته ها، فناوری ها و چالش های پیش رو در این حوزه می پردازد.

کلیدواژه ها:

امنیت غذایی ، ژنتیک گیاهی ، ویرایش ژنوم ، اصلاح نباتات ، فناوری زیستی ، کشاورزی پایدار ، ایران