بررسی هموزیگوتی و تعداد آللهای جنسی و تاثیر آن بر عملکرد کلنی های نسل هجدهم طرح جامع اصلاح نژاد زنبورعسل ایرانی

مکانیسم ژنتیکی تعیین جنسیت در زنبورعسل، محدودیتهایی را در سیستم های اصلاح نژادی به­وجود آورده است. در جوامع تحت انتخاب که آمیزش خویشاوندی در آنها انجام می­شود، احتمال افزایش هموزیگوتی آلل­های جنسی و تولید نرهای دیپلوئید بیشتر است. این امر منجر به کاهش جمعیت و کاهش تولیدات کلنی­های زنبورعسل می­گردد. پژوهش حاضر با هدف بررسی این موضوع و تاثیر آن بر میزان جمعیت و تولید عسل، روی کلنی­های نسل هجدهم طرح جامع اصلاح نژاد زنبورعسل ایرانی انجام شد. براساس نتایج به­دست­آمده، متوسط هموزیگوتی آلل­های جنسی ۰۸/۲۰ درصد به­دست آمد. بر این اساس، تعداد آلل­های جنسی در زنبورستان ۹۸/۴ عدد برآورد شد. تجزیه رگرسیونی متغیرهای مورد بررسی نیز نشان داد، هموزیگوتی آلل­های جنسی تاثیر منفی و معنی­داری بر میزان جمعیت بالغین (۰۷/۰-) و میزان تولید عسل (۲/۰-) دارد. به عبارت دیگر با افزایش یک درصد به هموزیگوتی، ۰۷/۰ قاب از جمعیت بالغین و ۲/۰ کیلوگرم از تولید عسل کم می­شود. میزان همبستگی به­دست­آمده بین هموزیگوتی و صفات جمعیت (۷۶/۰- ) و تولیدعسل(۷۵/۰- ) نیز منفی و معنی­دار بود. تعداد آللهای جنسی در مقایسه با نسل اول این توده کاهش ۳ آللی را داشته است ولی از نسل هشتم به بعد روند کاهشی تقریبا متوقف شده است. بنظر می­رسد افزایش تعداد کلنی­های پدری از ۲۰ به ۴۰ عدد (در اواسط طرح) نقش مثبتی در این زمینه داشته است. لذا با کنترل مداوم هموزیگوتی و جلوگیری از کاهش تعداد آللهای جنسی در جوامعی که کار اصلاح نژادی در آنها انجام می­شود می­توان از کاهش عملکرد کلنی­های زنبورعسل جلوگیری نمود.

کلیدواژه ها:

زنبور نر دیپلوئید ، ژن مکمل تعیین جنسیت ، جمعیت ، تولید عسل