مسئولیت اشخاص دخیل در تولید و کاربرد شیوه های نوین دارویی و درمانی در نظام حقوقی ایران

این مقاله، به بررسی مسئولیت اشخاص دخیل در تولید و کاربرد شیوه های نوین دارویی و درمانی در نظام حقوقی ایران پرداخته است؛ موضوعی که در پرتو تحولات پرشتاب علمی در حوزه های مرتبط با پزشکی، داروسازی و فناوری های زیستی، از جمله ژن درمانی، مهندسی ژنتیک، سلول های بنیادی، زیست فناوری های دارویی و درمانی، باروری مصنوعی، پیوند اعضاء و سایر شیوه های نوین درمانی، اهمیتی مضاعف یافته است. گسترش این روش ها نه تنها موجب ورود ابزارها، فرآیندها و محصولات نو به عرصه درمان شده، بلکه زمینه ساز ورود متخصصان و فعالان جدیدی به فرآیند درمان و تولید دارو گردیده است؛ افرادی که خارج از قالب های سنتی کادر درمانی قرار داشته و تاکنون جایگاه حقوقی روشنی در نظام مسئولیت مدنی، قانونی و قراردادی ایران نداشته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم پذیرش عملی بسیاری از این شیوه ها در ساختار پزشکی و درمانی کشور، نظام حقوقی ایران همچنان بر پایه اصول و مقررات سنتی مانند قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی استوار است و از پذیرش دکترین ها، رویه ها و چارچوب های نوین حقوقی که متناسب با ویژگی های پیچیده و چندبعدی شیوه های درمانی و دارویی جدید باشند، بازمانده است. در این راستا، قراردادهای درمانی نوین که مبتنی بر ارائه خدمات تخصصی با فناوری های پیشرفته هستند نیز از شفافیت لازم در نظام حقوقی برخوردار نیستند و تکالیف و مسئولیت های ناشی از آن ها در مرحله تشخیص، تجویز، اجرا، نظارت و حتی پس از درمان به طور دقیق تبیین نشده است. علاوه بر آن، تفکیک روشنی میان مسئولیت شرکت های دارویی سنتی با شرکت های دانش بنیان فعال در عرصه تولید دارو و فناوری های درمانی وجود ندارد و همین امر موجب بروز خلاهای جدی در زمینه شناسایی مسئول و نحوه جبران خسارت های احتمالی شده است. بنابراین، این تحقیق با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، بر ضرورت بازنگری اساسی در مقررات حقوقی موجود، تدوین قوانین تخصصی و به روز، و ایجاد چارچوب های نوین برای شناسایی و انتساب مسئولیت مدنی، قانونی و قراردادی در قبال شیوه های نوین درمانی و دارویی تاکید دارد؛ تا از یک سو حقوق اشخاص آسیب دیده به درستی جبران گردد و از سوی دیگر، فعالان این حوزه ها با آگاهی کامل از مسئولیت ها و حدود مداخلات خود در فضای حقوقی شفاف تری فعالیت نمایند.

کلیدواژه ها:

شیوه های نوین درمانی ، مسئولیت مدنی و قانونی ، نظام حقوقی ایران