رای اعتماد تاسیسی در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران

رای اعتماد تاسیسی در نظام های پارلمانی و نیمه ریاستی در ابتدای شکل گیری دولت به صورت پیشینی یا پسینی و در سه قالب رای اعتماد به کلیت هیات وزیران، برنامه دولت یا نخست وزیر رواج دارد. در حقوق اساسی مشروطه، این رای ناظر بر برنامه دولت به ضمیمه ترکیب هیات وزیران بود. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۵۸، علی رغم صراحت متن قانون اساسی در خصوص رای اعتماد به هیات وزیران، به جز اولین کابینه، در بقیه موارد، دولت ها بر اساس رای اعتماد فردی به وزرا سرکار آمدند. بعد از بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، رویه رای اعتماد فردی به وزرا ادامه یافت و در عمل، رای اعتماد جمعی کنار گذاشته شد. به نظر می رسد دو عنصر مفهوم متروک شدن اساسی، «عدم استفاده مستمر و آگاهانه» و «از دست دادن اعتبار نزد بازیگران سیاسی»، در خصوص قسمت اول اصل ۸۷ قانون اساسی محقق شده است. پرسشی که این تحقیق به دنبال آن است معطوف به مقایسه رای اعتماد در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران با سایر نظام های سیاسی است که رهاورد آن کشف تفاوت میان قالب رای اعتماد در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران با این نهاد حقوقی در نظام های سیاسی است.

کلیدواژه ها:

اصل ۸۷ قانون اساسی ، رای اعتماد تاسیسی ، رای اعتماد فردی ، رای اعتماد جمعی ، رای اعتماد به هیات وزیران ، متروک شدن اساسی.