نقش تجهیز و ابزارهای مالی وام خواه در کنترل خلق پول بانکی (مهار تورم) و تامین مالی بنگاه های اقتصادی (رشد تولید): تحلیلی در چارچوب مالی اسلامی

«تجهیز وام خواه» یا ابزارهای مالی وام خواه (مانند خرید صکوک قرض الحسنه با هدف دریافت وام قرض الحسنه در آینده) از جمله ابزارهای جدید در بازارهای پول و سرمایه به حساب می آیند. این نوع ابزارها که در اصطلاح «تجهیز وام خواه» نامیده می شوند، از یک سو دارای ظرفیت بالایی به منظور تقویت نظام پولی و مالی بوده و از سوی دیگر، به کنترل متغییرهای کلان اقتصادی همچون نقدینگی می انجامند. بر همین اساس، تحقیق حاضر که مبتنی بر روش تحلیل فقهی بوده و از طریق مطالعات کتابخانه ای انجام شده است، تلاش می نماید تا به این پرسش اصلی پاسخ دهد که: «تجهیز وام خواه چگونه می تواند بر شاخص های کلان اقتصادی همچون خلق پول، نقدینگی و تولید اثرگذار باشد؟». یافته های تحقیق نشان می دهد با عنایت به اینکه قالب فقهی- حقوقی تجهیز وام خواه قرض می باشد و بنا بر منویات شرع مقدس، هیچگونه سود یا زیاده ای بر آن ها مترتب نمی گردد، بنابراین از این منظر یکی از عوامل اصلی افزایش خلق پول بانکی (خلق پول درونی)، نقدینگی و در نهایت تورم که همان نرخ سود سپرده می باشد، کنترل می شود. از طرفی، آن دسته از بنگاه های اقتصادی که به دلیل ناتوانی در پرداخت نرخ سود تسهیلات به بانک های تجاری، عملا در دریافت منابع بانکی با چالش مواجه هستند، می توانند «نقدینگی موجود» و «عملیات روزانه بانکی» خود را به بانک های قرض الحسنه منتقل نموده (یا صرف خرید اوراق قرض الحسنه نمایند) و با کسب امتیاز، امکان دریافت تسهیلات قرض الحسنه و خدمات بانکی را برای خود فراهم کنند. این موضوع می تواند دسترسی این دسته از بنگاه های اقتصادی به منابع بانکی را تقویت نموده و از این مسیر زمینه تقویت طرف عرضه اقتصاد (رشد تولید) را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تجهیز وام خواه ، ابزارهای مالی وام خواه ، قرض الحسنه ، خلق پول بانکی ، نقدینگی ، رونق تولید