حقیقت معجزه در حکمت متعالیه

معجزات چگونه تحقق می یابند؟ آیا قانون علیت نقض می شود؟ آیا خدا یا امور ماورائی دیگر مستقیما معجزات را پدید می آورند؟ پاسخ به این مسئله علاوه بر اینکه می تواند گره های اعتقادی را باز کند، در مباحثی مانند رابطه علم و دین و عقل و دین نیز موثر است. در این مقاله با توصیف و تحلیل مبانی حکمت متعالیه حقیقت معجزه تبیین می گردد. از منظر حکمت متعالیه معجزه نه قانون علیت را نقض می کند و نه از علت طبیعی بی نیاز می شود. هر پدیده طبیعی به علل حقیقی (مادی، صوری، فاعلی و غایی) نیازمند است. علت اعدادی نیز فراهم کننده استعداد در ماده است. در خوارق عادات نیز همه این عوامل ضرورت دارند و از این جهت تفاوتی میان امور عادی و خارق العاده نیست. تفاوت خوارق عادات با پدیده های عادی در این است که اولا در خوارق عادات نفس، فاعلیت ایجادی یا اعدادی دارد و ثانیا اعدادی که برای آنها اتفاق می افتد غیرمتعارف و نامانوس است. تفاوت معجزه با دیگر امور خارق العاده نیز در این است که اسباب معجزه شکست ناپذیر هستند و کسی نمی تواند آنها را شناسایی کرده و با آن تحدی کند.

کلیدواژه ها:

معجزه ، قانون علیت ، علت طبیعی ، علت اعدادی ، حکمت متعالیه