تاثیر آموزش فلسفه برای کودکان بر خافظه فعال، خودناتوان سازی تحصیلی، تحمل ناکامی و کفایت اجتماعی در دانش آموزان پایه ششم ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف اصلی تعیین تاثیر آموزش فلسفه برای کودکان بر حافظه فعال، خودناتوان سازی تحصیلی، تحمل ناکامی و کفایت اجتماعی در دانش آموزان پایه ششم ابتدایی انجام پذیرفت. طرح پژوهش نیمه آزمایشی از نوع دو گروهی(آزمایش و کنترل) و سه مرحله ای(پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری یک ماهه)بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان پسر پایه ششم مدارس ابتدایی شهر یاسوج در سال تحصیلی 1403-1402 تشکیل دادند. از میان جامعه آماری50 نفر از دانش آموزان پسر پایه ششم مدارس ابتدایی شهر یاسوج به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انتخاب و با استفاده از گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش(25 نفر) و گروه کنترل(25 نفر) انتساب شدند. برای جمع آوری داده ها از مقیاس های خودناتوان سازی تحصیلی شوینگر و استینسمر پلستر(2010)، تحمل ناکامی هارینگتون(2005)، کفایت اجتماعی فلنر(1990) و حافظه فعال دانیمن و کارپنتر (1980) استفاده گردید. پس از اجرای پیش آزمون گروه آزمایش به مدت 12 جلسه 50 دقیقه ای، تحت تاثیر آموزش فلسفه به کودکان به شیوه گروهی قرارگرفت، اما گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. پس از جمع آوری پرسشنامه ها، داده های به دست آمده با استفاده از آزمون آماری تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر دوراهه ( اثرات درون آزمودنی چند متغیری، آزمون اثرات درون آزمودنی تک متغیری، آزمون اثرات بین آزمودنی) و آزمون تعقیبی بن فرونی و به وسیله نرم افزار آماری (SPSS-26) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر دوراهه حاکی از آن بود که بین دو گروه آزمایش و کنترل پس از اجرای آموزش فلسفه برای کودکان تفاوت معناداری وجود دارد. یافته های پژوهش نشان داد که آموزش فلسفه برای کودکان بر خودناتوان سازی تحصیلی و عدم تحمل ناکامی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی تاثیر معناداری دارد. همچنین نتایج نشان داد که بعد از آموزش فلسفه به کودکان بین کفایت اجتماعی و حافظه فعال آزمودنی های گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل تفاوت معناداری وجود دارد. نتایج این پژوهش نشان داد که مداخله آموزش فلسفه بر ابعاد مورد بررسی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل اثربخش بوده است و مقایسه میانگین های دو گروه در مراحل پس آزمون و پیگیری حاکی از پایداری اثر مداخله در گروه آزمایش بود. نتایج حاصل از تحلیل آزمون تعقیبی بن فرونی نشان داد که آموزش فلسفه برای کودکان بر حافظه فعال، خودناتوان سازی تحصیلی، تحمل ناکامی و کفایت اجتماعی دانش آموزان در طول زمان از پایداری مناسبی برخوردار است. در همین راستا، با تدارک دوره های آموزشی فلسفه برای کودکان در مدارس کشور، امید است بتوان گامی در جهت ارتقای مهارت های فکری-اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان برداشت. بنابراین نهادینه ساختن تفکر فلسفی در نظام آموزش رسمی و غیررسمی ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

تحمل ناکامی ، حافظه فعال ، فلسفه برای کودکان ، کفایت اجتماعی ، خودناتوان سازی تحصیلی