.برسازی الگوی همکاری و رقابت در روابط ایران و ترکیه (۲۰۲۳-۲۰۱۱)

روابط جمهوری اسلامی ایران و ترکیه از آغاز تاکنون در طیفی از همکاری تا رقابت نوسان داشته است. ادراک از ترکیه به عنوان کشوری نسبتا سکولار متحد غرب و عضو ناتو آن را به بازیگری چالش برانگیز در ساختار فکری تصمیم سازان ایران تبدیل کرده است. دو کشور در ارتباط با نقش منطقه ای، نظم منطقه ای و رهبری منطقه ای انگاره های متفاوتی دارند. ادراک تهدیدآمیز تهران از کریدور زنگه زور و افزایش نفوذ اسرائیل در ترکیه و آذربایجان بدبینی ها در این خصوص را تشدید کرده است. در عین حال، روابط تاریخی بین دو کشور همسایه و همکاری ها در حوزه های اقتصادی عاملی محوری در پیشبرد سیاست همسایگی و دیپلماسی اقتصادی منطقه ای ایران محسوب می شود. تجربه همکاری در بحران قطر و همه پرسی اقلیم کردستان عراق در سال ۲۰۱۷ نیز نشان داد که تهران و آنکارا منافع مشترکی دست کم در برخی حوزه های موضوعی دارند. پرسش اصلی مقاله حاضر این است که چه عاملی زمینه ساز نوسان سینوسی در روابط ایران و ترکیه حد فاصل سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ شده است. یافته های پژوهش بر مبنای گزاره های سازه انگاری نشان می دهد در بعد ایجابی استقرار نظم منطقه ای مطلوب موارد متعددی از تضاد و واگرایی منافع ایران و ترکیه از جمله در بحران های سوریه و قره باغ قابل رویت است و درموارد تلاش برای جلوگیری از استقرار نظم منقه ای نامطلوب، دو طرف در قالب کنش منفی و سلبی به نوعی همکاری تاکتیکی رسیده اند. برخی از حوزه های اقتصادی تعاملات دوجانبه نیز به مثابه حوزه خاکستری روابط، وضعیتی بینابین داشته است.

کلیدواژه ها:

بحران قره باغ ، برسازی تهدید ، روابط ایران- ترکیه ، کریدور زنگه زور ، نظم منطقه ای