تحلیل جامعه شناختی نقش طبقات اجتماعی در ظهور و افول قیام دهقانان در رمان «کلیدر» بر اساس نظریه پی یر بوردیو

رمان «کلیدر»، بلندترین رمان محمود دولت آبادی، به روایت قیام دهقانان منطقه خراسان در دهه۱۳۲۰ می پردازد. در این اثر، دولت آبادی با روشی رئالیستی مراحل تکوین و افول این قیام را به تصویر می کشد. در این رمان، کشمکش طبقات اجتماعی که می توان آن ها را در دو طبقه فرودست و فرادست طبقه بندی نمود، به قیام مسلحانه جوانی کرد به نام گل محمد کلمیشی منجر می شود. در آغاز این قیام طبقات فرودست کشاورز و رعیت که از ظلم طبقه اربابان به تنگ آمده اند از گل محمد حمایت می کنند، اما با گذشت زمان، اربابان که از قدرت و آوازه گل محمد احساس خطر می کنند، علیه وی متحد می شوند و با استفاده از تحولات سیاسی جدید در کشور، دولت را در سرکوب این قیام با خود همراه می کنند. این پژوهش می کوشد تا بر اساس نظریه جامعه شناختی پی یر بوردیو، ضمن بررسی و تحلیل طبقات اجتماعی در رمان «کلیدر»، نقش هریک از دو طبقه اربابان و کشاورزان را در ظهور و افول این قیام نشان دهد. بر اساس یافته های این پژوهش، در رمان «کلیدر»، استثمار و فقر حاصل از توزیع ناعادلانه سرمایه و انباشت آن در طبقات فرادست زمینه ساز قیام طبقات فرودست می شود، اما سرانجام، به دلایلی چون عدم آمادگی در طبقات فرودست و استیلای خشونت نمادین، فقدان آینده نگری و برنامه، تزلزل در رهبری قیام، اتحاد طبقات فرادست در مقابل تفرقه طبقات فرودست، و تحولات سیاسی کشور و سیاست جدید حکومت مرکزی، این قیام از درون رو به اضمحلال می رود و به شدت سرکوب می شود.

کلیدواژه ها:

محمود دولت آبادی ، کلیدر ، پی یر بوردیو ، طبقات اجتماعی ، خشونت نمادین