بازشناخت روش های استحصال آب در دژهای ساسانی منطقه جنوبی استان فارس

به کارگیری روش های انتقال آب با تاکید بر قدرت سیاسی اداری و فنی قوی از ویژگی های معماری ساسانیان بوده است که در جای جای سرزمین خشک و نیمه خشک فلات ایران استقرار داشتند. در جنوب فارس، دژهای بی شماری برای حفاظت از تاج وتخت ساسانیان در برابر حملات دشمنان ساخته شدند که مکان یابی دقیق و امکانات ویژه این استحکامات، همچون قلعه فهندژ در شیراز، قلعه دختر فیروزآباد، قلعه اژدها پیکر و قدمگاه در لار، نشان از اهمیت راهبردی و دوام آنها در دوران جنگ و صلح دارد.

اطلاعات ما درباره سیستم های آبرسانی این دژها بسیار اندک است و بیشتر به افسانه هایی از چاه های عمیق و پیچیده در ارتفاعات محدود می شود. بسیاری از این چاه ها به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و قرار گرفتن بر بسترهای سنگی، تامین آب را با چالش هایی مواجه می کردند. افسانه ها، روایات شفاهی و سفرنامه ها پر از داستان هایی اغراق آمیز درباره این سیستم ها هستند که اغلب به تحریفات و تناقضات منجر شده اند.

در این تحقیق با مطالعه دژ های فهندژ و قلعه دختر، دو نمونه شاخص از دژهای ساسانی فارس با دژهای منطقه جنوبی فارس سعی در درک و شناخت سیستم آبرسانی دژهای منطقه جنوبی فارس که تا به امروز ناشناخته مانده اند شده است. این پژوهش با رویکردی تطبیقی به تحلیل سازوکار شبکه های آبرسانی قلعه های مذکور پرداخته و با شناسایی الگوهای آبرسانی و نحوه عملکرد آنها تلاش شده تا وجوه پنهان نحوه تامین آب در این دژها آشکار شود.

کلیدواژه ها:

دژ