چارچوب تلفیقی SWOT-QSPM برای ارتقای زنجیره ارزش گیاهان دارویی در شهرستان دلفان

سابقه و هدف: شهرستان دلفان در استان لرستان با برخورداری از تنوع زیستی و اقلیمی چشمگیر، پتانسیل بالایی برای تولید این گیاهان دارد. با این حال، زنجیره ارزش این محصولات در منطقه عمدتا در مرحله تولید اولیه متوقف شده و حلقه های فرآوری، بسته بندی و بازاریابی ساختاریافته سهم ناچیزی دارند. این پژوهش با هدف تحلیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی در شهرستان دلفان و تدوین راهبردهای توسعه آن انجام شد.روش: این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل ۵۴۰۰ نفر از فعالان زنجیره ارزش گیاهان دارویی شهرستان دلفان بود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برای جامعه محدود، ۳۵۷ نفر محاسبه و به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. داده ها پرسشنامه ساختاریافته و مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شد. روایی ابزار با نظر خبرگان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (بیش از ۷/۰) تایید گردید. تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک های تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA)، ماتریس SWOT و ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی (QSPM) انجام شد..یافته ها: مهم ترین نقاط قوت شامل تنوع اقلیمی، امکان کشت ارگانیک و دانش بومی کشاورزان بود. در مقابل، نبود صنایع فرآوری، خام فروشی ۳/۷۸ درصدی محصولات و ضعف نظام بازاریابی از اصلی ترین نقاط ضعف شناسایی شدند. بر اساس ماتریس SWOT، راهبردهایی شامل توسعه صنایع تبدیلی، استقرار کشاورزی قراردادی، تشکیل تعاونی های محلی و ایجاد برند منطقه ای پیشنهاد گردید.نتیجه گیری: یافته ها نشان داد با مدیریت یکپارچه زنجیره ارزش و تقویت حلقه های فرآوری و بازاریابی، می توان به افزایش ۴۵ درصدی ارزش افزوده، ایجاد ۲۵۰ شغل جدید و افزایش ۳۰ درصدی صادرات دست یافت.

کلیدواژه ها:

زنجیره ارزش ، گیاهان دارویی ، تحلیل SWOT ، شهرستان دلفان ، توسعه پایدار