مدلسازی اثر راه اندازی سیستم تصفیه گاز انتهایی بر پراکنش آلاینده های ناشی از پالایشگاه تبریز

پالایشگاه تبریز به عنوان یکی از مهمترین مراکز صنعتی ایران، با چالشهای جدی زیست محیطی ناشی از انتشار آلاینده های خطرناکی مانند دی اکسید گوگرد (SO₂) و اکسیدهای نیتروژن (NOx) مواجه است. این آلاینده ها نه تنها باعث تشدید بیماریهای تنفسی و قلبی-عروقی در ساکنان مناطق مسکونی اطراف می شوند، بلکه با تشکیل باران های اسیدی، اکوسیستم های منطقه را تهدید می کنند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر سیستم تصفیه گاز انتهایی (Tail Gas Treatment) بر کاهش پراکنش این آلاینده ها و تطابق با استانداردهای ملی و بین المللی انجام شده است. برای این منظور، از مدل AERMOD جهت شبیه سازی پراکنش آلاینده ها در دو سناریوی وضعیت موجودیا بدون TGT واحد تصفیه گار انتهایی و وضعیت بهینه یا با واحد تصفیه گاز انتهایی استفاده شده است. داده های ورودی شامل اطلاعات هواشناسی سه ساله (بازه زمانی سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰)، توپوگرافی منطقه، و مشخصات فنی دودکش های پالایشگاه از جمله دودکش واحد گوگردسازی است. نتایج نشان داد پس از راه اندازی واحد تصفیه گاز انتهایی، نرخ انتشار آلاینده SO۲ از ۳۵۴ گرم بر ثانیه به ۰.۷ گرم بر ثانیه و غلظت یکساعته SO₂ به ۶۰ میکروگرم بر مترمکعب (۷۰% پایین تر از حد مجاز) کاهش می یابد. همچنین، تاثیر توپوگرافی منطقه بر تجمع آلاینده ها در پایین دست ارتفاعات به ویژه در نواحی جنوبی و شرقی شهر تبریز به وضوح مشاهده گردید. اجرای واحد تصفیه گاز انتهایی علاوه بر کاهش چشمگیر آلودگی هوا، موجب افزایش تولید روزانه ۸.۸ تن گوگرد با خلوص بالا می شود که نشاندهنده ی مزایای اقتصادی اجرای این طرح است. با این حال، کنترل آلاینده هایی مانند NOx نیازمند به کارگیری فناوری های مکمل است. این مطالعه تاکید می کند که مدلسازی دقیق با در نظرگیری توپوگرافی و شرایط جوی محلی، ابزاری ضروری برای تصمیم گیری های زیست محیطی در صنایع نفت و گاز است. یافته های این پژوهش میتواند به عنوان الگویی برای پالایشگاه های دیگر ایران و در راستای کاهش انتشار آلاینده ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پالایشگاه نفت تبریز ، تصفیه گاز انتهایی (TGT) ، مدلسازی AERMOD ، دی اکسید گوگرد (SO₂)