مقایسه اثربخشی آموزش حافظه کاری و توانبخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و توجه انتخابی دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص

چکیده

زمینه و اهدف: شیوع اختلال یادگیری خاص و چالش های ناشی از آن برای دانش آموزان مبتلا، به ویژه در زمینه هایی مانند کارکردهای اجرایی و توجه انتخابی، ضرورت انجام پژوهشی برای بهبود این متغیرها را دوچندان می کند. هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی آموزش حافظه کاری و توانبخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و توجه انتخابی دانش آموزان دارای اختلال یادگیری خاص است.

روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه و پیگیری بود. جامعه آماری شامل همه دانش آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص شهر اردبیل در نیمسال دوم ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. با روش نمونه گیری در دسترس، ۴۵ نفر از مراجعه کنندگان به مراکز مشکلات ویژه یادگیری انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (توانبخشی شناختی و آموزش حافظه کاری) و یک گروه گواه (هرکدام ۱۵ نفر) گمارده شدند. ابزارها شامل پرسشنامه درجه بندی رفتاری کارکردهای اجرایی (BRIEF) و آزمون D۲ بود. داده ها با تحلیل واریانس آمیخته و با استفاده از نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شد.

یافته ها: نتایج نشان داد که آموزش حافظه کاری و توانبخشی شناختی تاثیر معناداری بر افزایش کارکردهای اجرایی و توجه انتخابی دانش آموزان دارند. این تاثیر برای کارکردهای اجرایی ۰.۳۷، تنظیم رفتار ۰.۲۲، و فراشناخت ۰.۲۳ و برای توجه انتخابی، کارایی تمرکز، خطای حذف و ارتکاب به ترتیب ۰.۲۶، ۰.۲۳، ۰.۲۳ و ۰.۲۲ بود. همچنین اثربخشی این مداخلات در پس آزمون و پیگیری پایدار بوده و توانبخشی شناختی نسبت به آموزش حافظه کاری اثربخشی بیشتری داشت.

نتیجه گیری: آموزش حافظه کاری و توانبخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و توجه انتخابی دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص اثربخش بوده و بین اثربخش دو درمان تفاوت وجود دارد به نحوی که توانبخشی شناختی اثربخشی بالاتری نسبت به آموزش حافظه کاری داشته است.

کلیدواژه ها:

آموزش حافظه کاری ، توانبخشی شناختی ، کارکردهای اجرایی ، توجه انتخابی ، اختلال یادگیری خاص