تحلیل مولفه های ادراک محیطی و رفتار کاربران در فضاهای عمومی شهری با رویکرد روان شناسی محیط( مطالعه موردی: میدان شهرداری رشت)

در دهه های اخیر، توجه به کیفیت فضاهای عمومی شهری با رویکرد انسان محور و روان شناختی، به یکی از محورهای اصلی در طراحی و مدیریت محیط های شهری تبدیل شده است. فضاهای عمومی همچون میادین شهری، نه تنها بستر تعاملات اجتماعی و تبلور فرهنگ شهری هستند، بلکه به واسطه ویژگی های کالبدی و ادراکی خود، تاثیر مستقیمی بر رفتار، احساسات و الگوهای زیستی کاربران دارند. این پژوهش با هدف تحلیل مولفه های ادراک محیطی و رفتار کاربران در میدان شهرداری رشت، به عنوان یکی از مهم ترین فضاهای عمومی شهر با ارزش تاریخی، فرهنگی و اجتماعی بالا، انجام شده است. میدان شهرداری رشت در سال های اخیر به پیاده راه فرهنگی تبدیل شده و به دلیل ویژگی های طراحی، دسترسی و حضورپذیری بالا، از فضاهای فعال شهری محسوب می شود. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته با طیف لیکرت و با استفاده از نمونه گیری تصادفی ساده از میان ۱۵۰ کاربر فضای میدان گردآوری شده است. مولفه های ارزیابی شده شامل امنیت، روشنایی، مبلمان، دسترسی پذیری، تمیزی، سرزندگی، تنوع کاربری، خوانایی فضایی، حس تعلق و زیبایی شناسی محیطی بوده اند. پس از تحلیل داده ها مشخص گردید تفاوت معنا داری در ادراک کاربران وجود دارد. بالاترین امتیاز مربوط به امنیت، حس تعلق،خوانایی فضایی و سرزندگی فضا بود، در حالی که مولفه های دسترسی پذیری و تنوع فعالیت پایین ترین امتیازها را کسب کردند.یافته ها نشان می دهند که میدان شهرداری رشت، به رغم موفقیت در برخی ابعاد طراحی و مدیریت فضایی، همچنان در حوزه هایی چون دسترسی پذیری نیازمند ارتقاء است. بر این اساس، پیشنهادهایی از جمله تقویت مشارکت شهروندان در طراحی، افزایش نظارت شهری و توسعه کاربری های شبانه ارایه شده است. در مجموع، نتایج این پژوهش می تواند مبنای تصمیم گیری برای بهبود کیفیت فضاهای عمومی شهری، به ویژه در بافت های تاریخی، قرار گیرد و در توسعه سیاست های انسان محور شهری به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

ادراک محیطی ، رفتار کاربر ، روان شناسی محیط ، میدان شهرداری رشت ، فضای عمومی شهری