تحلیل و بررسی عناصر و الگوهای معماری مبتنی بر اقلیم در بناهای گذشته خراسان

معماری بومی در مناطق مختلف ایران همواره در تعامل با شرایط اقلیمی و محیطی بوده و اصولی را رعایت می کرده که موجب پایداری و سازگاری بیشتر با طبیعت می شده است. با این حال، با ظهور عصر جدید، متاسفانه این اصول کمتر مورد توجه قرار گرفته و کم ارزش گردیده است به گونه ای که نمی توان رابطه معنا داری بین بناهای تازه ساخته شده و بناهای با ارزش قدیمی آن منطقه تشخیص داد. در نتیجه، بازخوانی ویژگی های معماری از دوره های گذشته می تواند به عنوان الگوهای ارزشمند در معماری معاصر مورد استفاده قرار گیرد. هدف از این مقاله شناخت الگوها و تکنیک های مورد استفاده در معماری بومی و بررسی آن ها در بناهای گذشته خراسان با استفاده از روش توصیفی تحلیلی است. در ابتدا با مطالعات کتابخانه ای، معماری بومی و ویژگی های آن معرفی شده و سپس از عناصر و الگوهای به کار رفته در معماری مناطق نیمه بیابانی صحبت به میان آمده است. در نهایت عناصر و الگوهای به دست آمده از مطالعات در آثار انتخابی گذشته خراسان مورد تحلیل قرار گرفته و ارزیابی گردیدند. نتایج این تحقیق نشان می دهد که معماری بومی خراسان، با تمرکز بر شرایط اقلیمی و استفاده از راهکارهای هوشمندانه ای از قبیل حیاط مرکزی، بادگیر، ایوان و شناخت دقیق مصالح مختلف و استفاده از آن ها به بهترین شکل، توانسته است به چالش های اقلیمی منطقه پاسخ دهد و تنها با استفاده از جریان های انرژی طبیعی برای ساکنان خود آسایش را فراهم آورد. از اینرو بازخوانی این اصول و الگوها می تواند به بهبود کیفیت معماری و کاهش اثرات منفی زیست محیطی در بناهای جدید کمک کرده و راهکارهای موثری برای سازگاری بیشتر بناها با اقلیم و محیط زیست ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، اقلیم ، عناصر و الگوها ، خراسان