مدل مفهومی حکمت در منابع اسلامی

حکمت یکی از مفاهیم کلیدی و محوری در فرهنگ اسلامی است که در لسان قرآن ستوده شده است. نخستین گام برای گسترش و تثبیت این مفهوم ارزشی در سطوح فردی و اجتماعی، ارائه تعریفی کاربردی از معنا و مفهوم حکمت و سازههایی معنایی آن است. با ‎اینکه پژوهش هایی درباره مفهوم شناسی حکمت در منابع اسلامی انجام شده است اما همچنان نیاز به ارائه مدلی کاربردی برای فهم بهتر این مفهوم و پیوند آن با دیگر مفاهیم همسو احساس می شود. این پژوهش به منظور پاسخ‎گویی به این نیاز طراحی شده و هدف آن تدوین یک مدل مفهومی برای حکمت بر پایه منابع اسلامی است. برای این منظور، نخست سازهها و مولفه های مفهوم حکمت با بررسی منابع اسلامی استخراج، سپس با تحلیل روابط میان این مولفه ها، الگوی نهایی حکمت ارائه شد که افزون بر شناسایی مولفه ها، به روابط بین آن ها نیز اشاره دارد. در تدوین الگوی مفهومی حکمت، از روش معناشناسی واژگانی ساخت گرا، با تمرکز بر نظریه حوزه واژگانی و تحلیل مولفه ای، استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که این الگو بر اساس منابع اسلامی دربردارنده سه دسته مولفه اصلی است: مولفه شناختی، مولفه عاطفی هیجانی و مولفه عملکردی، که هر یک دارای زیرمولفه هایی هستند و در ارتباط متقابل با یکدیگر، یک الگوی فرایندی را تشکیل می دهند.

کلیدواژه ها:

حکمت ، مدل مفهومی ، مولفه‎های حکمت ، معناشناسی واژگانی